Abstract
Yoshlar orasida arterial gipertenziya (AG)ning erta rivojlanishi so‘nggi yillarda global sog‘liqni saqlash muammolaridan biriga aylanmoqda. Ushbu maqolada yosh populyatsiyada AGning etiologik omillari, patogenezi va xavf omillari ilmiy adabiyotlar asosida tahlil qilindi. Asosiy e’tibor irsiy moyillik, noto‘g‘ri ovqatlanish (yuqori tuz iste’moli, fastfud), semizlik, jismoniy faollikning yetishmasligi, surunkali stress va zararli odatlar (chekish, alkogol) kabi omillarga qaratildi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ushbu omillar yosh organizmda gemodinamik o‘zgarishlar, endotelial disfunktsiya va neyrogumoral regulyatsiyaning buzilishiga olib keladi. Natijada arterial bosimning barqaror oshishi kuzatiladi. Erta aniqlash, profilaktika va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish yoshlar orasida AG rivojlanishini kamaytirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
References
1. Whelton PK, Carey RM, Aronow WS, et al. 2017 ACC/AHA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults. Journal of the American College of Cardiology. 2018;71:e127–e248.
2. European Society of Hypertension (ESH). 2022 Guidelines for the Management of Arterial Hypertension. Journal of Hypertension. 2022;40:1044–1140.
3. World Health Organization (WHO). Global Health Risks: Mortality and Burden of Disease Attributable to Selected Major Risks. Geneva: WHO; 2020.
4. Flynn JT, Kaelber DC, Baker-Smith CM, et al. Clinical Practice Guideline for Screening and Management of High Blood Pressure in Children and Adolescents. Pediatrics. 2017;140:e20171904.
5. Zhang Y, Moran AE. Trends in Hypertension Among U.S. Youth. American Journal of Preventive Medicine. 2017;53:48–55.
6. Ильин В.В., Мищенко И.Г. Артериальная гипертензия у молодежи: патогенез, факторы риска, профилактика. Москва: Медицина, 2019.
7. Кузнецов А.Н., Петрова Л.И. Эпидемиология гипертензии среди подростков и молодых людей. Кардиология сегодня. 2020;12(3):45–52.
8. Johnson RK, Appel LJ, Brands M, et al. Dietary Sugars Intake and Cardiovascular Health. Circulation. 2009;120:1011–1020.
9. World Health Organization (WHO). Global Action Plan for the Prevention and Control of Noncommunicable Diseases 2013–2020. Geneva: WHO; 2013.
10. Mancia G, Fagard R, Narkiewicz K, et al. 2013 ESH/ESC Guidelines for the Management of Arterial Hypertension. Journal of Hypertension. 2013;31:1281–1357.
