Abstract
Maqolada temuriy malika Gavharshodbegimning Temuriylar saltanatidagi siyosiy o‘rni va Shohrux Mirzo hukmronligi davrida Hirotning madaniy hayotiga ko‘rsatgan ta’siri tarixiy-manbaviy asosda tahlil etiladi. Tadqiqotda malikaning nasabiy maqomi, Shohrux Mirzo bilan siyosiy hamkorligi, Bog‘i Safed qasri va Gavharshodbegim madrasasi kabi bunyodkorlik faoliyati hamda ilm-fan va san’at ahliga ko‘rsatgan homiylik jihatlari yoritiladi. Shuningdek, Gavharshodbegim haqidagi “hokimiyatparastlik” ruhidagi tasvirlar qiyosiy va tanqidiy yondashuv asosida qayta ko‘rib chiqilib, uning siyosiy faolligi sulola ichki barqarorligi va davlat manfaatlari bilan bog‘liq holda talqin qilinadi. Maqola xulosalarida Temuriylar davri tajribasi, xususan, Gavharshodbegim timsolida ayol shaxsining siyosiy, madaniy va ma’rifiy jarayonlardagi faol ishtiroki jamiyat taraqqiyoti uchun muhim omil ekani asoslab beriladi
References
1. Абдураззоқ Самарқандий. Матлаи саъдайн ва мажмаи баҳрайн. II Жилд. 1 қисм. 1405-1429 йил воқеалари // Форс тилидан таржима, сўзбоши ва изоҳли луғатлар муаллифи А. Ўринбоев. – Тошкент: Ўзбекистон, 2008. – 632 б.
2. Абдураззоқ Самарқандий. Матлаи саъдайн ва мажмаъи бахрайн. II Жилд. 2-3 қисмлар. 1429-1470 йил воқеалари // Форс тилидан таржима, сўзбоши ва изоҳли луғатлар муаллифи А. Ўринбоев. Географик номлар ихоҳли кўрсаткичи О. Бўриев. Тарихий шахс, воқеа ва атамаларга изоҳ беришда Ғ. Каримов ва Э. Миркомиловлар иштирок этишган. – Тошкент: Ўзбекистон, 2008. – 832 б.
3. Akhmedov S. B. Analysis of Information on Local Embassy Relations in Abdurazzak Samarkandi's Work" Matlai Sadayn Wa Majmai Bahrain" //REVISTA geintec-gestao inovacao e tecnologias. – 2021. – Т. 11. – № 3. – Р. 234-244. (DOAJ, CiteFactor) http://revistageintec.net/wp-content/uploads/2022/02/1930.pdf
4. Arbabzadah, Nushin. “Women and Religious Patronage in the Timurid Empire.” In: Green, Nile (ed.). Afghanistan’s Islam: From Conversion to the Taliban. Oakland: University of California Press, 2017. Pp. 56–70. DOI: 10.1525/9780520967373-007.
5. А. Крымский «История Персии, литературы и дервишеской теософии», т. III. М. 1914—1917, стр. 64.
6. Ахмедов С.Б., Бойматов Ҳ. “Матлаи садайн ва мажмаи баҳрайн” асаридаги айрим маълумотлар таҳлили // Шарқ машъали. – Тошкент, 2021. № 3. –Б. 133-138. (07.00.00. № 9).
7. Бартольд В. В. Культура мусульманства. Сочинения. Т. 5. –М. , 1966. –С. 196.
8. Бўриев О. Темурийлар дари ёзма манбаларида Марказий Осиё. – Тошкент: Ўзбекистон, 1996. – 186 б. (116 б. )
9. Fayziyev. T. Temuriy malikalar. Risola / – T.: “Ziyo nashr” nashriyoti, 2019. – 48-bet.
10. Franke, Ute; Mutin, Benjamin; Khairzade, Khair Mohammad. “The ‘Musalla’-Complex in Herat Revisited: Recent Archaeological Investigations at the Gawhar Shad Madrasa.” In: Studies on Archaeology in Honour of Karin Bartl.
11. Golombek, Lisa. “GOWHAR-ŠĀD MOSQUE.” Encyclopaedia Iranica, Vol. XI, Fasc. 2, pp. 181–184. Published December 15, 2002; Last Updated June 4, 2013.
12. Manz, Beatrice Forbes. “GOWHAR-ŠĀD ĀḠĀ.” Encyclopaedia Iranica, Vol. XI, Fasc. 2, pp. 180–181. Published December 15, 2002; Last Updated November 17, 2017.
13. Qodirov P. Shohruh va Gavharshod: “Ona lochin vidosi” romanining to‘ldirilgan yangi nashri “Tog‘larga tarmashgan” tarixiy roman / – Toshkent: “O’zbekiston” 2009. – 256-bet.
14. Ravshanov. P. Amir Temur sulolasi: roman. / – Toshkent: Yangi asr avlodi 2021. – 656-bet.
15. М.Мамажонова. Абдураззоқ Самарқандийнинг Бойсунғур Мирзо ҳақида маълумотлари // Шарқшунослик. – Тошкент, 2002. – № 11. – Б. 37-38.