Abstract
Mazkur maqolada nutq texnikasi va notiqlik madaniyatining nazariy hamda amaliy jihatlari chuqur yoritilgan. Notiqlik san’ati insonning ijtimoiy hayotidagi mavqeini belgilovchi muhim vosita sifatida qaraladi. Maqolada, avvalo, nutq texnikasining asosiy unsurlari — to‘g‘ri talaffuz, nafas olish texnikasi, ovoz ohangi, intonatsiya, pauza, so‘zlashuv tempi va ritmi kabi omillar tahlil qilinadi. Shuningdek, bu unsurlarni mukammal egallash notiqning auditoriya bilan samarali muloqot o‘rnatishida naqadar muhim ekani isbotlanadi. Maqolada notiqlik madaniyatining tarixiy ildizlariga ham e’tibor qaratilib, qadim yunon, rim va sharq mumtoz notiqlik maktablarining hozirgi zamon nutq madaniyatiga ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, milliy an’analarimizga mos notiqlik namunalaridan misollar keltirilib, bugungi kunda ta’lim tizimida nutq madaniyatini shakllantirish yo‘llari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot davomida zamonaviy axborot vositalari, ommaviy chiqishlar va ijtimoiy tarmoqlarda nutq madaniyati va etikasi bilan bog‘liq muammolar ham yoritilib, ularni bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar beriladi. Maqola nafaqat tilshunoslar, balki pedagoglar, jurnalistlar, talabalar va keng kitobxonlar ommasi uchun ham foydalidir.
References
1. G‘.G‘. Toshmatov. Nutq madaniyati va notiqlik san’ati. – Toshkent: O‘zbekiston, 2019.
2. Yo‘ldoshev A. O‘zbek tilining nutq madaniyati. – Toshkent: Fan, 2018.
3. Rasulova D. Nutq madaniyati asoslari. – Samarqand: SamDU nashriyoti, 2020.
4. Navoiy A. Mahbub ul-qulub (tanlangan sahifalar). – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot, 2017.
5. Aristotel. Ritorika. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2015.
6. Sultonova D., Madraximova N. Notiqlik asoslari va kommunikatsiya. – Buxoro: BDU nashriyoti, 2021.
7. Qodirova Z. Og‘zaki nutq madaniyati. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, 2020.
8. www.ziyouz.uz – O‘zbek notiqlik san’ati namunalari
9. www.lex.uz – O‘zbekiston Respublikasi ta’lim tizimiga oid normativ hujjatlar
10. www.kutubxona.com – O‘zbek va jahon notiqlik adabiyotlari
