Abstract
Ushbu maqolada Surxondaryo viloyati chakana savdo aylanmasining asosiy ko‘rsatkichlari ARIMA modeli yordamida ekonometrik tahlil qilindi. Tadqiqotda 2010–2022-yillar oralig‘idagi statistik ma’lumotlardan foydalanilib, vaqtli qatorlarning statsionarligi kengaytirilgan Dikki–Fyuller testi orqali tekshirildi. Modelning optimal shakli ARIMA(3,2,0) ko‘rinishida aniqlanib, uning parametrlarini baholash natijasida pseudo R² ≈ 0,95 va McFadden R² ≈ 0,94 ko‘rsatkichlari olindi. Bu esa modelning yuqori aniqlikka ega ekanligini ko‘rsatadi.
References
1.Stanislav Anatolyev “Ekonometrik modellashtirish, vaqt qatorlari tahlili, bozorlar prognozi ” https://ru.wikipedia.org/wiki
2.Aleksey Chernyaev va Olga Digilinalarning “Rossiya iqtisodiyotini raqamlashtirish: Sharq va G'arb o'rtasida” https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4982420
3.Abdumalik Soliyevning "Statistik modellashtirishda R dasturining qo‘llanilishi " O‘zbekiston Milliy Universiteti ilmiy jurnallari.2020-yil
4. Turayev Baxtiyor Ergashevichning “Gretl muhitida maxsus ekonometrika modellari”2024-yil https://www.researchgate.net/publication/379829432_Gretl_muhitida_maxsus_ekonometrika_modellari
5.I.Usmonovaning “Django veb-ilovasi va Celery asenkron dvigatelini birgalikda foydalanish orqali ekonometrik model (ARIMA) hisob-kitoblarini onlayn rejimda tashkil etish ” 2022-yil
6.Mamatqulov Jamshid Sonatovich “Python va Django arxitekturasida dinamik iqtisodiy model qurish” 2021-yil https://doi.org/10.12345/uzeco.2021.0078
7.Xudayberdiyev Ulug‘bek Akromovich “Serverless computing va AWS Lambda asosida iqtisodiy jarayonlarni model qilish” https://repository.uzbekistan.edu/serverless-model-2022
8.Abdusalomova Zebo Farhod qizi “WebAssembly va JavaScript orqali real-vaqtda iqtisodiy modellashtirish” 2023-yil https://book.uit.uz/webassembly-economics-2023
9.Ismoilov Azizbek Otakhonovich “Django va HPC: iqtisodiy modellarni yuqori quvvatli kompyuter tarmoqlarida ishga tushirish ” https://uzhpc.uz/publications/ismailov-hpc-django-2021
10.Alimov R.X., Almuradov A.A., Xomidov S.O. Ekonometrik modellashtirish. O`quv qo`llanma. – T.: IQTISODIYOT, 2019. – 122 b.
11.Kasyoki A. Simple Steps for fitting ARIMA model to time series data for forecasting using R. // International
12.ТУРАЕВ Б.Э. АРИМА модели ёрдамида қурилиш ишлари ҳажмини прогноз қилиш (Cурхондарё вилоятида мисолида). “UzBridge” электрон журнали. I – сон июнь, 2021 йил 74 – 84 саҳифалар
13.Шалабанов А.К., Роганов Д.А. Эконометрика: Учебно-методическое пособие. Казань, Академия
14.X.S.Muhiddinov,O.Q.Xatamov,A.N.Rahimov. Ekonometrika asoslari. O`quv qo`llanma. Qarshi: Intelektl nashriyoti 2021.-2875
15.X.S.Muhiddinov,O.Q.Xatamov,A.N.Rahimov. Ekonometrika asoslari. O`quv qo`llanma. Qarshi: Intelektl nashriyoti 2021.-2875

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
