“YASHIL IQTISODIYOT VA BARQAROR RIVOJLANISH: GLOBAL TAJRIBALAR VA O‘ZBEKISTON IMKONIYATLARI”

Abstract

 Yashil iqtisodiyot konsepsiyasi XXI asrda global barqaror rivojlanishning asosiy strategik yo‘nalishlaridan biri sifatida shakllanmoqda. Bu model tabiiy resurslardan ratsional foydalanish, uglerod izini kamaytirish, ekologik xavfsizlikni ta’minlash va barqaror innovatsion texnologiyalardan foydalanish tamoyillariga asoslanadi. Maqolada yashil iqtisodiyotning nazariy asoslari, rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar tajribasi, xalqaro tashkilotlar (UNEP, OECD, World Bank) tomonidan ishlab chiqilgan konsepsiyalar hamda ularning amaliy natijalari atroflicha tahlil qilinadi.

Ilmiy tahlillar shuni ko‘rsatadiki, Yevropa Ittifoqida 2050 yilgacha “nol emissiya” strategiyasi, Yaponiyada “Yashil innovatsiyalar strategiyasi”, Janubiy Koreyada “Green New Deal”, Xitoyda “Two Carbon Goals” kabi dasturlar iqtisodiyotni tubdan o‘zgartirdi. Ushbu mamlakatlar energetika samaradorligini oshirish, qayta tiklanuvchi energiya manbalarining ulushini ko‘paytirish va oqilona resurs boshqaruvini joriy qilish orqali yuqori iqtisodiy o‘sish va ekologik barqarorlikni birlashtira oldi.
Ammo yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayonida qator muammolar ham mavjud: moliyalashtirish yetishmasligi, texnologiyalarning qimmatligi, qonunchilikdagi bo‘shliqlar, aholi va biznesning yetarli xabardor emasligi, ekotizimlarning zaifligi. Maqolada mazkur muammolarning kelib chiqish sabablari va ularni xalqaro tajriba asosida hal etish mexanizmlari ham atroflicha yoritiladi.
Shu bilan birga, maqola yashil iqtisodiyotning O‘zbekiston uchun dolzarb yo‘nalishlarini ham yoritadi: energiya samaradorligi, yashil sanoat, yashil moliya, ekologik transport, suv resurslarini boshqarish, iqlim o‘zgarishiga moslashish va boshqalar. Tadqiqotning ilmiy ahamiyati shundaki, unda xalqaro ilg‘or tajribalarni mamlakatimiz sharoitiga moslashtirish bo‘yicha aniq taklif va tavsiyalar beriladi.