Keywords
How to Cite
Abstract
Ushbu maqolada aylanma harakat dinamikasining markaziy tushunchalaridan biri - markazga intilma kuch (sentripetal kuch)ning fizik mohiyati, uning kinematik asosi bo‘lgan markazga intilma tezlanish (a_c) keltirib chiqarilishi va turli real tizimlarda qanday “manba kuch”lar hisobidan vujudga kelishi ilmiy-metodik jihatdan bayon etiladi. Shuningdek, ishqalanish kuchlarining (tinch, sirpanish, dumalash) tabiati, ularning paydo bo‘lish sabablari (mikronotekslik, adgeziya, deformatsiya, “plujing” effekti), klassik Kulon-Amontona qonuniyatlari va ularning qo‘llanish chegaralari tahlil qilinadi. Amaliy misollar sifatida burilishda avtomobil harakati, “vertikal devor” attraksioni, sentrifuga, remen-shkiv uzatmalari hamda podshipnik/moylash tizimlarida ishqalanishning roli formulalar asosida tushuntiriladi. Maqola ta’lim jarayonida nazariyani amaliyot bilan bog‘lashga xizmat qiladi.
References
1. Abduraxmanov A.E., Xudoyberdiyev M.A., Xamroyev R.K., Abdumajidov R.B. Onlayn monitoring zagryaznennogo motornogo masla // Innovatsionnыe puti resheniya aktualnыx problem razvitiya piщevoy i neftegazoximicheskoy promыshlennosti: materialы mejdunar. nauch.-prakt. konf. (Buxoro, 12-14 noyabr 2020 g.). - Buxoro, 2020. - T. 2. - S. 403-405.
2. Eminov Sherzod Olimjonovich. Paxtani qayta ishlovchi mashina va mexanizmlar uchun antielektrostatik kompozitsion polimer materiallar va tribotexnik maqsadli qoplamalar olish texnologiyasi (paxta xom ashyosi misolida): PhD diss. avtoref. - Toshkent, 2019. - 49 b.
3. Karabayeva M. (tuzuvchi). “Nazariy mexanika va mashina mexanizmlar nazariyasi” (I-qism) fani bo’yicha o’quv-uslubiy majmua. - Namangan, 2024. - 205 b.
4. Irodov I.Ye. Zadachi po obщey fizike. - M.: Laboratoriya znaniy, 2019.
5. Sivuxin D.V. Obщiy kurs fiziki. T. 1: Mexanika. - M.: Fizmatlit, 2005.
6. Popov V.L. Contact Mechanics and Friction. - Berlin: Springer, 2017.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.