Abstract
Maqolada betonni 3D-bosma usulida ishlab chiqarishning ekologik afzalliklari va cheklovlari xalqaro ilmiy tadqiqotlar asosida tahlil qilinadi. Material sarfi, qolip chiqindilari, sement bilan bog‘liq emissiyalar, qayta ishlangan xomashyo, qurilish changi hamda devorlarning foydalanish davridagi energiya talabi alohida baholanadi. Nashr etilgan hayotiy sikl tadqiqotlari ayrim optimallashtirilgan konstruksiyalarda sezilarli tejamkorlik mavjudligini, biroq yuqori sement ulushi va tashish masofasi ushbu ustunlikni kamaytirishini ko‘rsatadi. Perlit va keramzit qo‘llanadigan ko‘p qatlamli devor konsepsiyasi uchun ekologik samarani hisoblashning taqqoslanadigan mezonlari taklif etiladi. Adabiyotlarda keltirilgan foizlar muallif ishlanmasining tajriba natijasi sifatida talqin qilinmaydi.
References
1. Heywood K., Nicholas P. Sustainability and 3D concrete printing: identifying a need for a more holistic approach to assessing environmental impacts. 2023. DOI: 10.1007/s44223-023-00030-3.
2. Motalebi A., Khondoker M.A.H., Kabir G. A systematic review of life cycle assessments of 3D concrete printing. Sustainable Operations and Computers, 2024, 41–50. DOI: 10.1016/j.susoc.2023.08.003.
3. 3D printing technology in concrete construction. Nature Reviews Clean Technology, 2025, 1, 288– 303. DOI: 10.1038/s44359-025-00047-z.
4. Zhuang Z. et al. A comprehensive review of sustainable materials and toolpath optimization in 3D concrete printing. npj Materials Sustainability, 2024, 2, 12. DOI: 10.1038/s44296-024-00017-9.
5. Life Cycle Assessment of 3D Concrete Printed Buildings: A Review of Methodologies, Standards and EPBD Compliance. Journal of Composites Science, 2026, 10(7), 367.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.