“EDIGE” DÁSTANINDA SINONIMLERDIŃ QOLLANILIWI
Keywords:
Bul mısallarda “Haq” hám “Alla Talla” sózleri óz ara sinonim sıpatında kelip, Alladan jol soraw, sıyınıw mánilerin beriw arqalı bir sózdiń qaytalawlarsız qollanıwı arqalı dástan tilin bayıtqan.Abstract
Tildiń stilistikası hám ámeliy stilistikasında eń oraylıq orındı sinonimiya iyeleydi, sebebi sinonimlik uyadaǵı (qatardaǵı) sózlerde óz ara qatnas júdá ayqın kórinedi, sonlıqtan da bunday birlikler bir sistemalas birlikler bolıp tabıladı. Sinonimler birbirine leksikalıq mánileri boyınsha emes, al, tek ózleriniń qosımsha stillik belgileri arqalı ajıraladı, yaǵnıy olardıń leksikalıq mánileri, bir jaǵınan, teń bolsa, al, ekinshi, stillik jaǵınan qarama-qarsı boladı. Máselen, bas-gelle, júzi-shırayı, sıyqı-reńki-beti- ápsheri sózleri mánisi boyınsha biri birine qanshama jaqın bolǵanı menen, stillik qollanılıwı jaǵınan bir-birinen parıq qıladı. Solay etip, stillik qatnaslar tek óz ara sinonimlik qatnasta turǵan til birliklerinde kórinedi [1.5].
References
1. Бекбергенов А. Қарақалпақ тилиниң стилистикасы. Нөкис, «Қарақалпақстан», 1990, 5- бет
2. Абдурахманов Х., Маҳмудов Н. Сўз эстетикаси. Тошкент, 1981, 6-бет.
3. Қалендеров М. Қарақалпақ тилиндеги синонимлердиӊ грамматикалық структуралық ҳәм лексика-семантикалық ɵзгешеликлери. Нɵкис. “Қарақалпақстан” 1989.
4. Қалендеров М. Қарақалпақ тили синонимлеринин кыскаша сɵзлиги. Нɵкис. “Қарақалпақстан” 1990.
5. Абдиназимов Ш. «Қырқ қыз» дәстанының лексикасы. Филол. илим. канд.дисс. – Нөкис, 1992.
6. Абдиев А. «Алпамыс» дәстаны тилиниң лексика- семантикалық ҳәм стилистикалық өзгешеликлери Ф.И.К. илимий дәрежеси ушын усынылған диссертация авторефераты.-Нукус. 2011.
7. Алламбергенов К. Қарақалпақ халық дәстаны “Едиге”. –Н.,1995.
8. Қарақалпақ фольклоры. Кɵп томлық (100 том) XII том, Ташкент, “Мәьнавият” 2009.
