" IZZET QIZ " DÁSTANI TILINDE REŃ BILDIRIWSHI FRAZEOLOGIZMLERDIŃ QOLLANILIW ÓZGESHELIKLERI

Umida Oralbayeva

Authors

Umida Oralbayeva – QMU, Folklortanıw hám dialektologiya qánigeligi 1-kurs magistrantı

Keywords:

Qaraqalpaq tilinde reń bildiriwshi sózlerden aq, kók, sarı, qara, ala h.t.b sıyaqlı sózler frazeologizmnlerdiń quramında keledi.

Abstract

Tilimizde óziniń rawajlanıw tariyxı boyınsha birqansha waqıtlar dawamında bir-biri menen birigip qáliplesken birneshe sózlerden quralǵan sóz dizbekleri bar bolıp, bunday sózlerdi frazeologiyalıq sóz dizbekleri dep ataymız. Frazeologiyalıq sóz dizbekleri xalqımızdıń sózlik qorında erte dáwirlerden baslap qollanılıp qáliplesip ketkenlikten sózdiń ele de ótkirligin kórkemligin arttıırıp otıradı. Bul sıyaqlı sóz dizbekleri xalıq awızeki dóretiwshiliginıń ólmes miyrasları bolǵan dástanlarda jiyi ushırasadı. Dástan tiliniń emocional, ekspressivlik tásirsheńligin arttırıp otıradı. Sonday-aq, qaraqalpaq folklorı basqa túrkiy xalıqlar qatarında óziniń bay folklorlıq miyrasları menen ajıralıp turadı. Olardıń kóp variantlılıǵı, basqa xalıqlardaǵı versiyaları, dástanlardıń til ózgeshelikleri arnawlı izertlewlerdi talap etedi.

References

. Bekbaulov O., Mambetnazarov Q. Qaharmanlıq dástanlardaǵı ózlestirme sózlerdiń túsinigi.– Nókis: Bilim, 1992.

2. Abdinazimov Sh.N. «Qırq qız» dástanınıń leksikası: filol. i. kand. ...diss. - Nókis, 1992.;

3. Tolibaev X. Qoraqalpoq dostonlaridagi toponimlarning lingvomadaniy tahlili: filol. f. fals. d-ri. diss. avtoref. – Nukus, 2022.

4. Pirniyazova A. Qaraqalpaq tili frazeologiyalıq sistemasi hám onıń stilistikalıq imkaniyatları. – Nókis: Qaraqalpaqstan, 2020.

5. Yusupova B. Qaraqalpaq tiliniń frazeologiyası. – Tashkent: Tafakkur boʻstoni, 2020.

6. Г.Айназарова. Қарақалпақ тилинде теңлес еки компонентли фразеологизмлер. Нөкис. Қарақалпақстан. 2020.

7. Кадирова.Б.Р. Белги билдирувчи лексемаларнинг лингвокультурологик хусусиятлари. Филология фанлари бўйича фалсафа доктори ( PhD ) диссертадцияси автореферати. Тошкент. 2019.

8. Айназарова.Г. Қарақалпақ тилиндеги теңлес еки компонентли фразеологизмлердиң лексика-семантикалық ҳәм стильлик өзгешеликлери. Ншкис. " Қарақалпақстан ". 2015.

9. " Қарақалпақ фольклоры " 100 томлық. 43-56 том.