SURUNKALI BUYRAK KASALLIKLARI MAVJUD BOLALARNING KLINIK-LABORATOR XUSUSIYATLARI
Keywords:
surunkali buyrak kasalligi, bolalar nefrologiyasi, GFR, kreatinin, proteinuriya, anemiya, arterial gipertenziya, elektrolitlar buzilishi, metabolik asidoz, buyrak yetishmovchiligiAbstract
Mazkur ilmiy maqola surunkali buyrak kasalliklari (SBK) mavjud bo‘lgan bolalarda uchraydigan klinik va laborator xususiyatlarni kompleks o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda SBK ning patogenezi, uning bolalar organizmiga tizimli ta’siri hamda kasallikning erta bosqichlarda aniqlanishidagi diagnostik mezonlar ilmiy asosda tahlil qilindi.
Surunkali buyrak kasalligi bolalar orasida nisbatan kam uchrasa-da, uning kechishi og‘ir bo‘lib, vaqtida aniqlanmasa terminal buyrak yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin. Kasallikning rivojlanishida glomerulyar filtratsiya tezligining (GFR) pasayishi, elektrolitlar muvozanatining buzilishi, suyuqlik-retensiya sindromi va metabolik asidoz muhim rol o‘ynaydi.
Klinik jihatdan SBK bilan og‘rigan bolalarda umumiy holsizlik, o‘sishdan orqada qolish, arterial gipertenziya, shishlar, anoreksiya va nevrologik belgilar kuzatiladi. Laborator tekshiruvlarda esa kreatinin va mochevina darajasining oshishi, anemiya, proteinuriya, giperkaliemiya va metabolik asidoz aniqlanadi.
Zamonaviy ma’lumotlarga ko‘ra, SBK bolalarda yurak-qon tomir tizimi asoratlari, suyak mineralizatsiyasi buzilishlari va immun tizim susayishi bilan kechadi. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, bolalar orasida buyrak kasalliklari ulushi ortib borayotgan bo‘lib, bu erta diagnostika va profilaktik choralarni kuchaytirishni talab etadi.
Mazkur maqolada SBK bilan og‘rigan bolalarda klinik-laborator o‘zgarishlar tizimli tahlil qilinib, kasallikni erta aniqlash, monitoring qilish va davolash strategiyalarini takomillashtirishga oid ilmiy xulosalar berilgan.
References
1.KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes).
Clinical Practice Guideline for Chronic Kidney Disease. 2021.
2.Kliegman R.M., St. Geme J.W.
Nelson Textbook of Pediatrics. 21st ed., Elsevier, 2020.
3.Brenner B.M., Rector F.C.
The Kidney. 11th ed., Saunders, 2020.
4.World Health Organization
Global Kidney Disease Report. Geneva, 2022.
5.O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi
Bolalar nefrologiyasi bo‘yicha milliy statistik ma’lumotlar, Toshkent, 2022–2024.
6.National Kidney Foundation.
Pediatric CKD Guidelines. 2020.
7.Warady B.A., Chadha V.
Chronic Kidney Disease in Children. Pediatric Nephrology Journal, 2019.
8.ZiyoNET ta’lim portali
Bolalar nefrologiyasi bo‘yicha o‘quv materiallari — www.ziyonet.uz
