XOMILADOR AYOLLARDA VITAMIN D QO‘LLANILISHINING YANGI TUG‘ILGAN CHAQALOQLARDA RESPIRATOR DISTRESS SINDROMINI OLDINI OLISHDAGI AHAMIYATI
Keywords:
vitamin D, homiladorlik, respirator distress sindromi, surfaktant, yangi tug‘ilgan chaqaloq, o‘pka rivojlanishi, neonatal patologiya, immunitet, prenatal profilaktikaAbstract
Mazkur ilmiy maqola xomilador ayollarda vitamin D qo‘llanilishining yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda respirator distress sindromi (RDS) rivojlanishining oldini olishdagi ahamiyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda vitamin D ning ona va homila organizmidagi fiziologik roli, ayniqsa o‘pka rivojlanishi, surfaktant sintezi va immun tizim shakllanishiga ta’siri ilmiy asosda tahlil qilindi. Zamonaviy klinik kuzatuvlar va epidemiologik ma’lumotlar asosida vitamin D yetishmovchiligi chaqaloqlarda RDS rivojlanish xavfini oshiruvchi muhim omillardan biri ekanligi ko‘rsatildi.
Ilmiy dalillar shuni tasdiqlaydiki, vitamin D alveolyar hujayralarning differensiasiyasi va surfaktant ishlab chiqarilishida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu moddaning yetarli darajada bo‘lishi o‘pkaning tug‘ilish vaqtiga tayyorligini oshirib, nafas yetishmovchiligi xavfini kamaytiradi. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, vitamin D yetishmovchiligi kuzatilgan homilador ayollarda tug‘ilgan chaqaloqlarda RDS rivojlanish ehtimoli sezilarli darajada yuqori bo‘ladi.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, homilador ayollar orasida vitamin D yetishmovchiligi keng tarqalgan bo‘lib, bu neonatal asoratlar, jumladan respirator muammolar bilan bog‘liq. Shu sababli profilaktik qo‘llash muhim ahamiyatga ega.
References
1. Holick M.F. Vitamin D Deficiency. — New England Journal of Medicine, 2007.
2. Wagner C.L., Hollis B.W. The Role of Vitamin D in Pregnancy and Lactation. — Nutrients, 2018.
3. Camargo C.A. et al. Maternal Vitamin D Status and Risk of Respiratory Outcomes in Neonates. — Pediatrics, 2019.
4. World Health Organization (WHO). Newborn Health and Respiratory Disorders. — Geneva, 2022.
5. American Academy of Pediatrics (AAP). Vitamin D Supplementation Guidelines. — Pediatrics, 2020.
6. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi
Homilador ayollar va yangi tug‘ilgan chaqaloqlar salomatligi bo‘yicha milliy statistik hisobotlar, Toshkent, 2022–2024.
7. European Society for Paediatric Research Neonatal respiratory disorders guidelines, 2021.
8. Cunningham F.G. Williams Obstetrics. — 25th ed., McGraw-Hill, 2018.
9. Kliegman R.M.
Nelson Textbook of Pediatrics. — 21st ed., Elsevier, 2020.
10. Grant W.B. Vitamin D and Prenatal Health Outcomes. — Journal of Steroid Biochemistry, 2019.
11. ZiyoNET ta’lim portali
Prenatal parvarish va neonatologiya bo‘yicha o‘quv materiallari — www.ziyonet.uz
