DAVLAT BYUDJETI TIZIMI VA UNING IQTISODIY RIVOJLANISHNI TA’MINLASHDAGI AHAMIYATI
Keywords:
Davlat byudjetiAbstract
Mazkur ilmiy maqolada davlat byudjetining fiskal siyosatdagi o‘rni hamda uning makroiqtisodiy barqarorlikka ta’siri O‘zbekiston Respublikasi misolida tahlil qilinadi.
Tadqiqotda davlat byudjeti iqtisodiyotni tartibga soluvchi asosiy moliyaviy instrument sifatida qaralib, uning daromad va xarajatlar tarkibi, byudjet defitsiti hamda davlat qarzining iqtisodiy jarayonlarga ta’siri ochib beriladi. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 2022–2024 yillarda O‘zbekiston davlat byudjeti daromadlarida soliqlar ulushi 85 foizdan ortiqni tashkil etgan bo‘lib, bu fiskal siyosatda soliq tushumlarining yetakchi rolini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, byudjet xarajatlarining qariyb 55–60 foizi ijtimoiy sohaga yo‘naltirilgani davlatning ijtimoiy yo‘naltirilgan siyosatini tasdiqlaydi. Tadqiqotda byudjet defitsitining YAIMga nisbatan 3 foiz atrofida saqlanishi makroiqtisodiy barqarorlik uchun maqbul daraja ekanligi ilmiy manbalar asosida asoslab beriladi.
Shuningdek, davlat qarzining nazorat ostida boshqarilishi fiskal xavfsizlikni ta’minlashning muhim sharti sifatida baholanadi. Maqolada xorijiy iqtisodiy nazariyalar va milliy amaliyot solishtirma tahlil qilinib, O‘zbekiston sharoitida fiskal siyosat samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy xulosalar shakllantiriladi.
References
1. Rosen H. S., Gayer T. Public Finance. — New York: McGraw-Hill Education,
2018. — 640 b.
2. Stiglitz J. E. Economics of the Public Sector. — New York: W. W. Norton & Company, 2015. — 768 b.
3. Blanchard O., Perotti R. An empirical characterization of the dynamic effects of changes in government spending and taxes on output // The Quarterly Journal of Economics. — 2002. — Vol. 117, No. 4. — P. 1329–1368.
4. Barro R. J. Macroeconomics. — Cambridge (MA): MIT Press, 2017. — 672 b.
5. O‘zbekiston Respublikasi. Byudjet kodeksi. — Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi nashri, 2014.
6. Keynes J. M. The General Theory of Employment, Interest and Money. — London: Palgrave Macmillan, 1936. — 403 b.
7. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi. Davlat byudjeti ijrosi to‘g‘risida yillik hisobot (2022–2024 yy.). — Toshkent, 2025.
8. Shoalimov X. Sh. Davlat byudjeti va fiskal siyosatni takomillashtirish masalalari. — Toshkent: Iqtisodiyot nashriyoti, 2021. — 180 b.
9. Jo‘rayev M. Davlat byudjeti xarajatlarining ijtimoiy yo‘naltirilganligi va iqtisodiy o‘sish // Moliya va bank ishi. — 2022. — №3. — B. 68–75.
10. Zaynalov Sh. Z. Byudjet tizimi va uning shaffofligini oshirish yo‘llari. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. — 156 b.
