FIZIK-KIMYOVIY KATTALIKLARNI (BOSIM) O'LCHASH VOSITALARINI QIYOSLASHNI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
Bosim, o‘lchash vositalari, qiyoslash, metrologiya, noaniqlik, etalon, aniqlik.Abstract
Mazkur maqolada fizik-kimyoviy kattaliklardan biri bo‘lgan bosimni o‘lchash vositalarini qiyoslash tizimini takomillashtirish masalalari ilmiy-metrologik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Bosim o‘lchash asboblarining rivojlanish bosqichlari, ularning metrologik xususiyatlari hamda qiyoslash jarayonida yuzaga keladigan asosiy xatolik manbalari chuqur o‘rganilgan. Zamonaviy qiyoslash usullarini statistik tahlil va matematik modellashtirish asosida optimallashtirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari takomillashtirilgan qiyoslash yondashuvi o‘lchash aniqligi va ishonchliligini sezilarli darajada oshirishini ko‘rsatadi hamda metrologik ta’minot tizimini rivojlantirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
References
1. O‘zDSt 8.010:2020. O‘lchash vositalarini qiyoslash. Umumiy talablar. — Toshkent, 2020.
2. ISO/IEC Guide 98-3:2008. Uncertainty of measurement — Part 3: Guide to the expression of uncertainty in measurement (GUM:1995). — Geneva: ISO, 2008.
3. JCGM 100:2008. Evaluation of measurement data — Guide to the expression of uncertainty in measurement (GUM 1995 with minor corrections). — Sèvres: BIPM, 2008.
4. JCGM 200:2012. International vocabulary of metrology — Basic and general concepts and associated terms (VIM), 3rd ed. — Sèvres: BIPM, 2012.
5. Doebelin E. O. Measurement Systems: Application and Design. — New York: McGraw-Hill, 2016.
6. Bentley J. P. Principles of Measurement Systems. — Harlow: Pearson Education, 2015.
7. Holman J. P. Experimental Methods for Engineers. — New York: McGraw-Hill, 2012.
8. Fraden J. Handbook of Modern Sensors: Physics, Designs, and Applications. — New York: Springer, 2016.
9. Lipták B. G. (ed.). Instrument Engineers’ Handbook: Process Measurement and Analysis. — Boca Raton: CRC Press, 2016.
10. Beckwith T. G., Marangoni R. D., Lienhard J. H. Mechanical Measurements. — Boston: Addison-Wesley, 2007.
11. Tumanski S. Handbook of Magnetic Measurements. — Boca Raton: CRC Press, 2011.
12. Morris A. S., Langari R. Measurement and Instrumentation: Theory and Application. — Oxford: Academic Press, 2016.
13. Johnson C. D. Process Control Instrumentation Technology. — Boston: Pearson, 2014.
14. Kalsi H. S. Electronic Instrumentation. — New Delhi: McGraw-Hill Education, 2012.
15. Чугуев В. В. Метрология, стандартизация и сертификация: учебник. — М.: ИНФРА-М, 2018.
16. Руденко В. Н. Метрология и измерения: учеб. пособие. — М.: Энергия, 2017.
17. Международная организация законодательной метрологии (OIML). D 1: Considerations for a Law on Metrology. — Paris: OIML, 2012.
18. OIML. R 110: Measuring systems for liquids other than water. — Paris: OIML, 2005.
19. ISO 9001:2015. Quality management systems — Requirements. — Geneva: ISO, 2015.
20. ISO/IEC 17025:2017. General requirements for the competence of testing and calibration laboratories. — Geneva: ISO, 2017.









