Abstract
Ushbu maqolada ildiz kanalini davolashda irrigatsiya usullarining klinik samaradorligi, asosiy irrigant eritmalarning ta’sir mexanizmi hamda zamonaviy aktivatsiya texnologiyalarining amaliy qiymati tahlil qilinadi. Endodontik davolashda ildiz kanalini mexanik shakllantirish infeksiyalangan to‘qimalarni kamaytiradi, lekin kanal tizimining murakkab anatomiyasi sababli mikroorganizmlar lateral kanallar, apikal delta, istmuslar va dentin naychalarida saqlanib qolishi mumkin. Shu jihatdan irrigatsiya kanal tizimini kimyoviy dezinfeksiya qilish, nekrotik to‘qimalarni eritish, smear layerni kamaytirish va biofilmga ta’sir ko‘rsatishda asosiy bosqichlardan biri sanaladi. Maqolada natriy gipoxlorit, EDTA, xlorheksidin va limon kislotasining endodontik amaliyotdagi o‘rni, ularni qo‘llashdagi xavfsizlik talablari, irrigantlar o‘rtasidagi kimyoviy nomutanosiblik hamda ultratovush, sonik, apikal negativ bosim va lazer asosidagi aktivatsiya usullarining afzalliklari yoritiladi. Shuningdek, irrigatsiya samaradorligini baholashda CFU ko‘rsatkichi, irrigatsiya hajmi, ta’sir vaqti, ishchi uzunlik va igna joylashuvi kabi amaliy mezonlar ko‘rib chiqiladi.
References
1. Zehnder M. Root canal irrigants. Journal of Endodontics. 2006;32(5):389–398. doi:10.1016/j.joen.2005.09.014.
2. Haapasalo M., Shen Y., Wang Z., Gao Y. Irrigation in endodontics. British Dental Journal. 2014;216(6):299–303. doi:10.1038/sj.bdj.2014.204.
3. Haapasalo M., Shen Y., Qian W., Gao Y. Irrigation in endodontics. Dental Clinics of North America. 2010;54(2):291–312. doi:10.1016/j.cden.2009.12.001.
4. Hülsmann M., Hahn W. Complications during root canal irrigation — literature review and case reports. International Endodontic Journal. 2000;33(3):186–193. doi:10.1046/j.1365-2591.2000.00303.x.
5. Boutsioukis C., Lambrianidis T., Verhaagen B., Versluis M., Kastrinakis E., Wesselink P.R., van der Sluis L.W.M. The effect of needle-insertion depth on the irrigant flow in the root canal: evaluation using an unsteady computational fluid dynamics model. Journal of Endodontics. 2010;36(10):1664–1668. doi:10.1016/j.joen.2010.06.023.
6. Baumgartner J.C., Mader C.L. A scanning electron microscopic evaluation of four root canal irrigation regimens. Journal of Endodontics. 1987;13(4):147–157. doi:10.1016/S0099-2399(87)80132-2.
7. Gomes B.P.F.A., Vianna M.E., Zaia A.A., Almeida J.F.A., Souza-Filho F.J., Ferraz C.C.R. Chlorhexidine in endodontics. Brazilian Dental Journal. 2013;24(2):89–102. doi:10.1590/0103-6440201302188.
8. Prado M., Santos Júnior H.M., Rezende C.M., Pinto A.C., Faria R.B., Simão R.A., Gomes B.P.F.A. Interactions between irrigants commonly used in endodontic practice: a chemical analysis. Journal of Endodontics. 2013;39(4):505–510. doi:10.1016/j.joen.2012.11.050.
9. Boutsioukis C., Arias-Moliz M.T. Present status and future directions — irrigants and irrigation methods. International Endodontic Journal. 2022;55(Suppl 3):588–612. doi:10.1111/iej.13739.
10. van der Sluis L.W.M., Versluis M., Wu M.K., Wesselink P.R. Passive ultrasonic irrigation of the root canal: a review of the literature. International Endodontic Journal. 2007;40(6):415–426. doi:10.1111/j.1365-2591.2007.01243.x.
11. Cheung A.W.T., Lee A.H.C., Cheung G.S.P. Clinical efficacy of activated irrigation in endodontics: a focused review. Restorative Dentistry & Endodontics. 2021;46(1):e10. doi:10.5395/rde.2021.46.e10.
12. Nielsen B.A., Baumgartner J.C. Comparison of the EndoVac system to needle irrigation of root canals. Journal of Endodontics. 2007;33(5):611–615. doi:10.1016/j.joen.2007.01.020.
13. Plotino G., Cortese T., Grande N.M., Leonardi D.P., Di Giorgio G., Testarelli L., Gambarini G. New technologies to improve root canal disinfection. Brazilian Dental Journal. 2016;27(1):3–8. doi:10.1590/0103-6440201600726.
14. Gomes B.P.F.A., Aveiro E., Kishen A. Irrigants and irrigation activation systems in Endodontics. Brazilian Dental Journal. 2023;34(4):1–33. doi:10.1590/0103-6440202305577.
