Abstract
Maqolada gravitatsion zichlik va bosim tushunchalarining klassik mexanika, astrofizika va umumiy nisbiylik nazariyasidagi fizik mazmuni tahlil qilinadi. Zichlik moddaning hajm birligiga to‘g‘ri keladigan massasi sifatida gravitatsion maydon manbai bo‘lsa, bosim modda ichidagi kuchlanish holatini ifodalaydi. Nyuton gravitatsiyasida asosiy manba massa zichligi hisoblanadi, umumiy nisbiylik nazariyasida esa energiya zichligi bilan bir qatorda bosim ham gravitatsion maydon hosil bo‘lishida ishtirok etadi. Maqolada Poisson tenglamasi, gidrostatik muvozanat tenglamasi, ideal gaz bosimi, Tolman–Oppenheimer–Volkoff tenglamasi va kosmologik Friedmann tenglamalari orqali zichlik va bosimning gravitatsion tizimlardagi o‘rni yoritiladi.
References
1. Савельев И.В. Курс общей физики. Том 1. Механика. Молекулярная физика. – Москва: Наука, 1982.
2. Ландау Л.Д., Лифшиц Е.М. Теоретическая физика. Том 1. Механика. – 5-е изд. – Москва: Физматлит, 2004.
3. Ландау Л.Д., Лифшиц Е.М. Теоретическая физика. Том 2. Теория поля. – 8-е изд. – Москва: Физматлит, 2006.
4. Chandrasekhar S. An Introduction to the Study of Stellar Structure. – Chicago: University of Chicago Press, 1939.
5. Kippenhahn R., Weigert A., Weiss A. Stellar Structure and Evolution. – 2nd ed. – Berlin: Springer, 2012.
6. Hansen C.J., Kawaler S.D., Trimble V. Stellar Interiors: Physical Principles, Structure, and Evolution. – 2nd ed. – New York: Springer, 2004.
7. Shapiro S.L., Teukolsky S.A. Black Holes, White Dwarfs, and Neutron Stars: The Physics of Compact Objects. – New York: Wiley-Interscience, 1983.
8. Misner C.W., Thorne K.S., Wheeler J.A. Gravitation. – San Francisco: W.H. Freeman, 1973.
9. Carroll S.M. Spacetime and Geometry: An Introduction to General Relativity. – San Francisco: Addison-Wesley, 2004.
10. Schutz B. A First Course in General Relativity. – 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
11. Weinberg S. Gravitation and Cosmology: Principles and Applications of the General Theory of Relativity. – New York: John Wiley & Sons, 1972.
12. Padmanabhan T. Gravitation: Foundations and Frontiers. – Cambridge: Cambridge University Press, 2010.
