Abstract
Mazkur ilmiy maqola za’faron (Crocus sativus L.) o‘simligining botanik, biokimyoviy xususiyatlari hamda uning tibbiyotdagi qo‘llanilishiga bag‘ishlangan. Tadqiqotda za’faron tarkibidagi biologik faol moddalarning inson organizmiga ta’siri, ayniqsa antioksidant, yallig‘lanishga qarshi va neyroprotektiv xususiyatlari ilmiy asosda tahlil qilindi.
Za’faron qadimdan xalq tabobatida keng qo‘llanilib kelinadi va zamonaviy farmakologik tadqiqotlar ham uning dorivor xususiyatlarini tasdiqlamoqda. Maqolada za’faronning asosiy faol komponentlari — krotsin, safranal va pikrokrotsin moddalari tahlil qilinib, ularning biologik ta’siri ko‘rsatib berilgan.
World Health Organization va milliy manbalar ma’lumotlariga ko‘ra, o‘simlik asosidagi dori vositalariga bo‘lgan qiziqish ortib bormoqda, bu esa za’faron kabi dorivor o‘simliklarning ilmiy o‘rganilishini dolzarb etadi.
References
1. World Health Organization WHO Global Report on Traditional and Complementary Medicine. Geneva, 2022.
2. Hosseinzadeh H., Nassiri-Asl M. Avicenna’s saffron and its active constituents in modern medicine. Phytotherapy Research, 2019.
3. Abdullaev F.I., Espinosa-Aguirre J.J. Biomedical properties of saffron and its potential use in cancer therapy. BioFactors, 2020.
4. Samarghandian S., Borji A. Protective effects of saffron extract on oxidative stress. Journal of Medicinal Plants Research, 2021.
5. Lopresti A.L., Drummond P.D. Saffron for depression: A systematic review. Human Psychopharmacology, 2020.
6. O‘zbekiston Qishloq xo‘jaligi ilmiy-tadqiqot instituti
Za’faron yetishtirish va farmakologik xususiyatlari bo‘yicha ma’lumotlar, 2023.
7. ZiyoNET ta’lim portal Dorivor o‘simliklar va fitoterapiya bo‘yicha o‘quv materiallari — www.ziyonet.uz
