How to Cite
Abstract
Iqtisodiy adabiyotda va amaliyotda "xarajatlar" atamasi bilan bir qatorda "xarajatlar", "xarajatlar" kabi iboralar qo'llaniladi. Bundan tashqari, ko'plab mualliflar ularni sinonim sifatida talqin qilishadi va bu uchta tushunchani farq qilmaydi. Shu bilan birga, farqlar mavjud.
Xarajatlar - bu korxonaning moliyaviy resurslarining real yoki taxmin qilingan xarajatlari.Ushbu harflar so'zma-so'z ma'noda moliyaviy resurslarning yalpi harakatini anglatadi va kelajakda daromad olish imkoniyatiga ega bo'lsa, aktivlarga yoki majburiyatlar bilan bog'liq bo'lib, agar bu sodir bo'lmasa va hisobot davrida kompaniyaning taqsimlanmagan foydasi kamaysa.
Xarajatlar - bu ma'lum bir davrda daromad olishning moliyaviy xarajatlari.Xarajatlar kontseptsiyasi allaqachon xarajatlar kontseptsiyasidir: u ma'lum bir davrda faqat aniq to'lovlarni nazarda tutadi. Xarajatlar mahsulot tannarxi va korxona foydasidan to'lanadigan xarajatlar bilan belgilanadi. Masalan, sayohat xarajatlari, mehmondo'stlik xarajatlari RF Moliya vazirligi tomonidan tasdiqlangan me'yorlardan ortiqcha xarajatlar tarkibiga kiradi - foyda hisobiga to'lanadi.
Xarajatlar pul ko'rinishida ma'lum maqsadlar uchun ishlatiladigan resurslar miqdorini tavsiflaydi va ishlab chiqarish tannarxiga aylanadi.
Muayyan davr xarajatlari va ular bilan bog'liq bo'lgan xarajatlarni farqlash uchun biz quyidagilarni ta'kidlaymiz:
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. «O‘zbekiston — 2030» strategiyasi to‘g‘risida. –Toshkent. 12.09.2023 yil.
2. Sh.M. Mirziyoev. Tanqidiy taxlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik- xar bir raxbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. -Toshkent: O‘zbekiston, 2022. -104 b.
3. Pardayev M, Xasanov B., Ispoilov J., Pulatov M., Eshboyev O‘, Xoliqulov A.N. Moliyaviy va boshqaruv tahlili. O‘quv-qo‘llanma, T.: CHo‘lpon, 2012, 400 bet.
4. Pardayev M.Q., Pardayev O. Xoliqulov A.N., Babanazarova S.A. Raqobatbardoshlikni mustahkamlashda klaster va sinergetik samaradoklik tahlili. O‘quv-qo‘llanma, Samarqand.: Fan bulog‘i nashriyoti uyi, 2022, 256 bet
5. Pardaev M.Q., Xoliqulov A.N., Yahyoyev T.I. Boshqaruv tahlili. O‘quv-qo‘llanma, Samarqand.: Fan bulog‘i nashriyoti uyi, 2022, 256 bet.
6. Xoliqulov A.N., Usmanova D.Q., Raximov X.A. Korxonalarni raqobatbardoshligini baholash. O‘quv qo‘llanma. Samapqand.: “Turon nashr” nashriyoti, 2021. – 212-bet.
7. Xoliqulov A.N. Turistik korxonalar faoliyati tahlili. O‘quv qo‘llanma Samarqand.: “STEP-SEL” MCHJ. Nashriyoti, 2024, 314 bet.
8. Xoliqulov A.N., Ibodov K.B. Monopoliyaga qarshi boshqaruv nazariyasi. Darslik, Samarqand.: Fan bulog‘i nashriyoti uyi, 2024, 360 bet
9. Xoliqulov A.N. Iqtisodiy tahlil va audit. O‘quv qo‘llanma Samarqand.: Fan bulog‘i nashriyoti uyi, 2023, 209 bet
10. Xoliqulov A.N. Истеъмол бозорида монополияга қарши бошқарув тизимини такомиллаштириш механизмлари. Monografiya. Samarqand iqtisodiyot va servis instituti – Samarqand.: “STEP-SEL” MCHJ. Nashriyoti, 2025 - 190 bet