Vol. 4 No. 4 (2026), Articles
Vol. 4 No. 4 (2026)

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA GASTRONOMIK BIRLIKLARNI QIYOSIY O‘RGANISHNING METODLARI VA TAMOYILLARI

Articles
Published 2026-04-10
Allayarova Nigora Xushboq qizi
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti magstranti
Safarova Farida Narmuratovna
PDF
DOI

Keywords

gastronomik birlik, qiyosiy tilshunoslik, korpus lingvistikasi, parallel korpus, kontrastiv frazeologiya, lingvomadaniyat, ekvivalentlik, freym semantikasi, o‘zlashma, tarjima strategiyasi.

How to Cite

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA GASTRONOMIK BIRLIKLARNI QIYOSIY O‘RGANISHNING METODLARI VA TAMOYILLARI. (2026). "XXI ASRDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR, FAN VA TAʼLIM TARAQQIYOTIDAGI DOLZARB MUAMMOLAR" Nomli Respublika Ilmiy-Amaliy Konferensiyasi, 4(4), 74-78. https://universalpublishings.com/index.php/itfttdm/article/view/17643
ACM ACS APA ABNT Chicago Harvard IEEE MLA Turabian Vancouver AMA

Download Citation

Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) BibTeX

Abstract

Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi gastronomik birliklarni (taom nomlari, ingredientlar, pishirish jarayonlari, oshxona anjomlari hamda ovqatga oid frazeologik va diskurs birliklar) qiyosiy o‘rganish uchun samarali metodlar va ilmiy tamoyillar tizimlashtiriladi. Tadqiqotning tayanch g‘oyasi shundan iboratki, gastronomik leksika “oddiy nomlar ro‘yxati” emas, balki madaniy identitet, ijtimoiy amaliyot, registr va diskurs me’yorlari bilan uzviy bog‘langan semantik tizimdir; shuning uchun qiyosiy tahlil bir vaqtning o‘zida leksik-semantik, lingvomadaniy va pragmatik qatlamlarni qamrab olishi kerak. Metodik asos sifatida korpusga tayangan kontrastiv tilshunoslik (monolingval va parallel korpuslardan foydalanish), kvantitativ kontrastiv tahlil, kontrastiv frazeologiya yondashuvlari, shuningdek, Frame-based Terminology Theory doirasida “ovqat” kategoriyalarini freym va kollokatsiyalar orqali modellashtirish imkoniyatlari umumlashtiriladi. Maqola natijasi sifatida “ma’lumot tanlash → birliklarni ajratish → korpusiy profil → semantik-freym tahlili → lingvomadaniy izoh → ekvivalent/translation strategiyasi” ketma-ketligiga qurilgan amaliy protokol va asosiy tamoyillar (qiyosiylik, representativlik, janr mosligi, ekvivalentlikning ko‘p darajaliligi, triangulyatsiya) taklif etiladi. O‘zbek tilida oziq-ovqat nomlarining o‘zlashuv jarayonlari va yangi gastronomik nomlarning kirib kelishi haqidagi kuzatuvlar (tezpishar taom nomlari misolida) gastronomik birliklarni qiyosiy o‘rganishda sinxron va diaxron parametrlarni ham hisobga olish zarurligini ko‘rsatadi. 

PDF
DOI

References

1. Gries, S. Th.; Jansegers, M.; Miglio, V. G. Quantitative methods for corpus-based contrastive linguistics. De Gruyter Mouton, 2020.

2. Contrastive Phraseology: Method and Analysis (kurs/qo‘llanma materiali).

3. O‘zbek tilining elektron korpusi (uzbekcorpus.uz): qidiruv va parallel korpus imkoniyatlari.

4. British National Corpus (BNC) haqida rasmiy tavsif.

5. COCA (Corpus of Contemporary American English) platformasi tavsifi.

6. Faber, P. va hamkorlar yo‘nalishi: Food terminology as a system of cultural communication (FBT + korpus).

7. O‘zbek tilida oziq-ovqat o‘zlashmalari va pazandachilik leksikasi bo‘yicha tahliliy material (2024).

8. Lexical-semantic characteristics of food names in Uzbek (2023).

9. Ovqat leksikasini semantik maydonlarga ajratish bo‘yicha tahliliy ish (ingredientlar, tayyorlash usullari, anjomlar, an’anaviy taomlar).

10. Uzbek milliy taom nomlarining ingliz tilida integratsiyasi/ifodalanishi bo‘yicha tadqiqot (2025).