Abstract
Elektr yuritmalar sanoat jarayonlarining uzluksizligini belgilovchi asosiy element bo‘lib, ularning holati bo‘yicha to‘liq va ishonchli diagnostika usullarini qo‘llash muhandislik xavfsizligining ajralmas talabi hisoblanadi. Ekspluatatsiya jarayonida yuklamalar o‘zgarishi, issiqlik rejimining buzilishi va mexanik qismlarning eskirishi oqibatida turli xil nuqsonlar vujudga keladi; ushbu jarayonlarning dinamik tabiati nosozlikni aniqlash masalasini murakkablashtiradi. Tadqiqotda elektr yuritmalarda paydo bo‘ladigan xatoliklarni fazoviy va vaqtinchalik tok o‘lchovlari orqali aniqlashning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilinadi. Uch fazali asinxron motorlar sanoatda eng ko‘p qo‘llanilishi sababli, aynan ular uchun tipik elektr va mexanik nosozliklarning matematik belgilari aniqlangan, amplituda-spektral xususiyatlar orqali aniqlash mezonlari ishlab chiqilgan, bunda diagnostika natijalari real yuklama ostida tekshirilishi ilmiy asosga ega bo‘lishi ta’kidlanadi. Sun’iy intellektga asoslangan baholash usullarining ustunligi shundaki, ular signallarning noaniqligi va shovqin bilan buzilgan holatlarida ham yashirin bog‘lanishlarni aniqlash imkonini beradi. Shu munosabat bilan, tok signallaridan diagnostik xususiyatlarni ajratish algoritmi ishlab chiqilib, sun’iy neyron tarmoqlar yordamida nuqsonlarni sinflashtirish modeli taklif etilgan. Model kirish parametrlarining fizik mazmuni, xatoliklarni baholash ko‘rsatkichlari va aniqlik darajasi bo‘yicha izohlar talab etiladi (mavjud standartlarga havola kiritilishi lozim). Olingan natijalar elektr yuritmalarning ekspluatatsion ishonchliligi, xizmat muddati va texnik xizmat ko‘rsatish strategiyasini optimallashtirishga ta’siri nuqtai nazaridan baholangan bo‘lib, amaliy joriy etish sharoitlarida diagnostika muammolarining dolzarbligi asoslanadi.
References
1. Martinez-Herrera, A.L., Ferrucho-Alvarez, E.R., Ledesma-Carrillo, L.M., Mata-Chávez, R.I., Lopez-Ramirez, M., & Cabal-Yépez, E. (2022). Multiple Fault Detection in Induction Motors through Homogeneity and Kurtosis Computation. Energies.
2. Brito, L.C., Susto, G., Brito, J.N., & Duarte, M.A. (2021). An Explainable Artificial Intelligence Approach for Unsupervised Fault Detection and Diagnosis in Rotating Machinery. ArXiv, abs/2102.11848.
3. Gámez Medina, J.M., de la Torre y Ramos, J., López Monteagudo, F.E., Ríos Rodríguez, L.D., Esparza, D., Rivas, J.M., Ruvalcaba Arredondo, L., & Romero Moyano, A.A. (2022). Power Factor Prediction in Three Phase Electrical Power Systems Using Machine Learning. Sustainability.
4. Abdelhady, S., Osama, A., Shaban, A., & Elbayoumi, M. (2020). A Real-Time Optimization of Reactive Power for An Intelligent System Using Genetic Algorithm. IEEE Access, 8, 11991-12000.
5. Ibrahim, A., Anayi, F.J., Packianather, M.S., & Alomari, O.A. (2022). New Hybrid Invasive Weed Optimization and Machine Learning Approach for Fault Detection. Energies.
6. Abaza, A., El-Sehiemy, R.A., Said, M., Ghoniem, R.M., & Barakat, A.F. (2022). Implementation of an Electronically Based Active Power Filter Associated with a Digital Controller for Harmonics Elimination and Power Factor Correction. Electronics.
7. Zhang, Y., & Srivastava, A.K. (2021). Voltage Control Strategy for Energy Storage System in Sustainable Distribution System Operation. Energies.
8. Mahmoud, R.A., & Emam, A. (2022). Coherence‐based automatic power factor correction (APFC) algorithm for power grids. The Journal of Engineering.
9. Toma, R.N., Prosvirin, A.E., & Kim, J. (2020). Bearing Fault Diagnosis of Induction Motors Using a Genetic Algorithm and Machine Learning Classifiers. Sensors (Basel, Switzerland), 20.
10. Skowron, M., Orłowska-Kowalska, T., Wolkiewicz, M., & Kowalski, C.T. (2020). Convolutional Neural Network-Based Stator Current Data-Driven Incipient Stator Fault Diagnosis of Inverter-Fed Induction Motor. Energies.
11. Ribeiro Junior, R.F., de Almeida, F.A., & Gomes, G.F. (2020). Fault classification in three-phase motors based on vibration signal analysis and artificial neural networks. Neural Computing and Applications, 1-19.
12. Kolar, D., Lisjak, D., Pająk, M., & Gudlin, M. (2021). Intelligent Fault Diagnosis of Rotary Machinery by Convolutional Neural Network with Automatic Hyper-Parameters Tuning Using Bayesian Optimization. Sensors (Basel, Switzerland), 21.
13. Arcelik A.S.; Ahmet Duyar, MODEL-BASED FAULT DETECTION SYSTEM FOR ELECTRIC MOTORS Patent Number: 6,014,598
14. Quinde, I.R.; Sumba, J.C.; Ochoa, L.E.; Guevara, A.V., Jr.; Morales-Menendez, R. Bearing Fault Diagnosis Based on Optimal Time-Frequency Representation Method. IFAC-PapersOnLine 2019, 52, 194–199. [CrossRef]
15. Rahman, M.M.; Uddin, M.N. Online Unbalanced Rotor Fault Detection of an IM Drive Based on Both Time and Frequency Domain Analyses. IEEE Trans. Ind. Appl. 2017, 53, 4087–4096. [CrossRef]
16. Tahir, M.M.; Hussain, A.; Badshah, S.; Khan, A.Q.; Iqbal, N. Classification of Unbalance and Misalignment Faults in Rotor Using Multi-Axis Time Domain Features. In Proceedings of the 2016 International Conference on Emerging Technologies (ICET), Islamabad, Pakistan, 18–19 October 2016; pp. 1–4. [CrossRef]
17. Guo, S.; Yang, T.; Gao, W.; Zhang, C. A Novel Fault Diagnosis Method for Rotating Machinery Based on a Convolutional Neural Network. Sensors 2018, 18, 1429. [CrossRef] [PubMed]
18. Burnett, R.; Watson, J.F.; Elder, S. The Application of Modern Signal Processing Techniques for Use in Rotor Fault Detection and Location within Three-Phase Induction Motors. Signal Process. 1996, 49, 57–70. [CrossRef]
19. Frosini, L.; Bassi, E. Stator Current and Motor Efficiency as Indicators for Different Types of Bearing Faults in Induction Motors. IEEE Trans. Ind. Electron. 2010, 57, 244–251. [CrossRef]
