SHO‘RO DAVRI LUG‘ATCHILIGINING ASOSIY YO‘NALISHLARI
Keywords:
O‘zbek lug‘atchiligi,, ikki tilli lug‘atlar,, Devonu lug‘otit turk,, ruscha–o‘zbekcha lug‘at,, leksikografiya,, tarjima,, tarixiy taraqqiyot,, Mahmud Koshg‘ariy, sovet davri lug‘atchiligi,, zamonaviy leksikografiya.Abstract
Ushbu maqolada o‘zbek lug‘atchiligining qadimgi davrlardan to hozirgi zamongacha bo‘lgan rivojlanish bosqichlari, ayniqsa, ikki tilli tarjima lug‘atlarining shakllanishi va ularning tilshunoslik hamda madaniy merosni saqlashdagi o‘rni tahlil qilinadi. Lug‘atlar jamiyatning ilmiy va madaniy taraqqiyot darajasini aks ettiruvchi manba sifatida, o‘quv va ijtimoiy maqsadlarga xizmat qilgan.
Tadqiqotda Mahmud Koshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk” asari ilk ikki tilli lug‘at sifatida alohida o‘rin tutishi, shuningdek, XIX–XX asrlarda tuzilgan rus–o‘zbek va o‘zbek–rus lug‘atlarining yaratilish sabablari, tuzilishi va leksikografik ahamiyati tahlil etilgan.Shuningdek, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti tomonidan yaratilgan besh jildli va ikki jildli “Ruscha–o‘zbekcha lug‘at”larning o‘zbek lug‘atchiligi taraqqiyotidagi o‘rni yoritilgan.
Downloads
References
1. Самойлович А.Н. Персидский турколог XVIII в Мехдихан // Известия общества обследования и изучения Азербайджана. – Баку, 1927.
2. Умаров З.А. Грамматика староузбекского языка «Мабани ул-луғат» Мира Мухамедхана. Автореф. канд. дисс. – Ташкент, 1967.
3. Акмалова М. Лексикографические труды в собрании института востоковедения АН УЗ // Адабий мерос, 3 (57), 1991.
4. Ҳусанов Н. Бир ноёб луғат ва унинг муаллифи // Фан ва турмуш, Мадвалиев А. Ўзбек лексикографияси тарихидан// Ўзбек тили ва
адабиёти, 2008.
5. Русско-узбекский словарь / Ruschа-o’zbеkchа to’lа so’zlik. II jild. P - YA (Tuzuvchilаr: Sахi Rаhmаtiy, Аbdullа Qоdiriy vа Аbdullа Sаidоv). - Toshkеnt - Qоzоn, 1934. -548 b. (Lug’аtning birinchi jildi nоmа’lum sаbаblаrgа ko’rа nashr etilmаy qоlgаn);
6. Русско-узбекский словарь / Ruschа-o’zbеkchа to’lа so’zlik. II jild. P - YA (Tuzuvchilаr: Sахi Rаhmаtiy, Аbdullа Qоdiriy vа Аbdullа Sаidоv). - Toshkеnt - Qоzоn, 1934. -548 b. (Lug’аtning birinchi jildi nоmа’lum sаbаblаrgа ko’rа nashr etilmаy qоlgаn);
7. Русско-узбекский разговорник/ Ruschа-o’zbеkchа so’zlashgich (Составители: 3. М. Маъруфов, Г. Н. Михайлов). - Ташкент, 1969. - 80 с. (Izd. 2. -Tash¬kеnt, 1987. - 184 s)
8. Наливкин В., Наливкина М. Русскосартовский и сартовско-русский словарь об¬щеупотребительных слов с приложением краткой грамматики по наречиям Наманган-ского уезда. - Казань, 1884. 480 с.
9. Брилев Н. Г. Ўзбекско-русский слоарь. Кучебнику Шакирджана Рахими «Катта¬лар йўлдаши» //Shоkirjоn Rаhimiyning «Kаttаlаrgа o’qish dаrsligi» uchun: Ruschа-o’zbеkchа lug’аt. - Mоskvа, 1925. - 64 s.








