Abstract
Me’da yarasi kasalligi ovqat hazm qilish tizimining eng keng tarqalgan surunkali kasalliklaridan biri bo‘lib, uning rivojlanishida Helicobacter pylori infeksiyasi, nerv-endokrin tizim faoliyatining buzilishi, noto‘g‘ri ovqatlanish, stress omillari va immun tizimdagi o‘zgarishlar muhim ahamiyat kasb etadi. So‘nggi yillarda kasallik patogenezida immun-yallig‘lanish mexanizmlarining o‘rni tobora ko‘proq o‘rganilmoqda. Ayniqsa, sitokinlar tizimidagi o‘zgarishlar me’da shilliq qavatida yallig‘lanish, destruksiya va regeneratsiya jarayonlarini boshqaruvchi asosiy omillardan biri sifatida qaralmoqda. Proinflamator sitokinlar (IL-1β, IL-6, IL-8 va TNF-α) miqdorining oshishi yallig‘lanish jarayonlarining faollashishiga va yara defektining chuqurlashishiga olib keladi. Aksincha, antiinflamator sitokinlar (IL-4 va IL-10) organizmning himoya mexanizmlarini qo‘llab-quvvatlab, regeneratsiya jarayonlarini rag‘batlantiradi. Shu sababli sitokinlar tizimidagi patogenetik o‘zgarishlarni o‘rganish me’da yarasi kasalligining rivojlanish mexanizmlarini aniqlash, diagnostika va davolash samaradorligini oshirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
