TEXNIKALÍQ TERMINLERINIŃ QÁLIPLESIW DÁWIRLERI
Abstract
Jámiyetlik turmıstaǵı ózgerisler mudamı bir tegis bolmaydı. Belgili bir dáwirde evolyucialıq rawajlanıwdan revolyuciyalıq sapaǵa almasıp, geyde bolsa kerisinshe boladı. Terminler – rásmiylestirilgen til birlikleri, olar barlıq waqıtta jámiyetlik baqlawda boladı. Eger anıqlanıwshı uǵım menen sol uǵımdı anıqlawshı nominaciya arasında sáykeslik bolmasa ádebiy tildiń obyektiv talapları tiykarında terminologiyaǵa ózgerisler engizilip barıladı.
Ádebiy til normalarınıń kem-kem jetilisiwine, obyektiv talaplarǵa sáykes 1940-jıllarda usınday shataslıqlardıń rásmiy tártiplestiriliwi nátiyjesindemilimler tarawı boyınsha júzege kelgen terminler sistemasında belgili dárejede unifikaciyalıq ózgerisler iske asırıldı. Terminler turaqlasıp hám kem-kem qáliplesip, mazmunı jaǵınan da turaqlılıqqa iye boldı.
XX ásirdiń 40-jıllarına shekem úy buyımlarınıń atamaları sıpatında keń paydalanılıp kelgen awızqabaq, ayranqabaq, sabayaq, dúwden, másiwek hám t.b. sıyaqlı sózler ilim hám texnikanıń rawajlanıwı nátiyjesinde paydalanılıw zárúrliginen ayrılǵan. Gónergen sózler barlıq tillerde de usınday ayrıqshalıqlarǵa iye, usılay etip sózlik quramda da ózgerisler júz beredi.
References
1. Насыров Д.С. Становление каракалпакского общенародного разговорного языка и его диалектная система.
–Нукус-Казань, 1976, С.243-244.
2. Нурмухамедов М.К., Жданко Т.А., Камалов С.К. Каракалпаки. –Ташкент, Фан. 1971. –С.22-29.
3. Даниленко В.П.Русская терминология. Опыт лингвистического описания.-М.1977.
4. Винокур Г.О. О некоторых явлениях словообразования в русской технической терминологий.// Сборник статей по языкознанию.- М.1961.-С.3-10.
