SURXONDARYO VILOYATI YERUSTI SUVLARI TARKIBIDAGI METALL IONLARI MIQDORINI VOLTAMPERMETRIK USULDA ANIQLASH
Keywords:
Surxondaryo, yerusti suvlari, metall ionlari, voltampermetriya, anodli stripping voltampermetriya, mis, rux, qo‘rg‘oshin, kadmiy, ekologik monitoring, suv sifati.Abstract
Ushbu maqolada Surxondaryo viloyati yerusti suvlari tarkibidagi metall ionlarini voltampermetrik usulda aniqlashning ilmiy-amaliy ahamiyati, metodik asoslari, namuna olish tartibi, tahlil jarayonining bosqichlari va ekologik monitoringdagi o‘rni yoritiladi. Surxondaryo viloyati Amudaryo havzasi bilan bog‘liq bo‘lgan murakkab gidroekologik hudud hisoblanadi. Viloyat hududida Surxondaryo, To‘palangdaryo, Qoratog‘daryo, Sheroboddaryo, kanallar, suv omborlari va kollektor-drenaj tarmoqlari mavjud bo‘lib, ular qishloq xo‘jaligi, ichimlik suvi ta’minoti, sanoat va maishiy ehtiyojlarda muhim manba sifatida foydalaniladi. Metall ionlari, xususan Cu²⁺, Zn²⁺, Pb²⁺, Cd²⁺, Fe³⁺, Mn²⁺, Ni²⁺ va Cr³⁺ ionlarining suvda ortiqcha to‘planishi suv ekotizimlari, tuproq unumdorligi, o‘simliklar fiziologiyasi va inson salomatligi uchun xavf tug‘dirishi mumkin. Voltampermetrik usul metall ionlarini past konsentratsiyalarda aniqlashga imkon beradigan sezgir, nisbatan tezkor va laboratoriya hamda dala monitoringi uchun qulay elektroanalitik metodlardan biridir. O‘zbekiston gidrometeorologik monitoring tizimida og‘ir metallar qatorida mis, rux, kadmiy, temir, simob va xrom kabi ko‘rsatkichlar kuzatilishi qayd etilgan.
References
1. O‘zMSt 133:2024. Ichimlik suvi. Gigiyenik talablar va sifatini nazorat qilish. - Toshkent: Standartlar instituti, 2024.
2. Analysis of the water quality parameters in the Amudarya River. - CAWater-Info, 2017.
3. Babamuratov B. E. Spectrophotometric analysis of the waters of the Surkhandarya River of the Republic of Uzbekistan for determination of heavy toxic metals // Theoretical & Applied Science. - 2021. - № 09. - P. 471–475.
4. Lu Y., Liang X., Niyungeko C., Zhou J., Xu J., Tian G. A review of the identification and detection of heavy metal ions in the environment by voltammetry // Talanta. - 2018. - Vol. 178. - P. 324–338.
5. Zhang J. et al. Review of underwater in situ voltammetry analyzers for heavy metal monitoring // Chemosensors. - 2024. - Vol. 12. - № 8.
