ISLOM FIQHIY MAKTABLARI

Eshniyozov Saidbek Umid o‘g‘li

Authors

Eshniyozov Saidbek Umid o‘g‘li Toshkent davlat tibbiyot universiteti 1-davolash fakulteti 2-bosqich talabasi

Keywords:

fiqh, fiqhiy maktab, mazhab, hanafiylik, ahli ra’y, ahli hadis, Movarounnahr, usul al-fiqh, ijtihod, fatvo

Abstract

Ushbu maqolada islom fiqhiy maktablarining paydo bo‘lishi, ularning metodologik tayanchlari, o‘zaro farqlanish mezonlari hamda Movarounnahr ilmiy muhitida, ayniqsa hanafiylikning shakllanish va mustahkamlanish jarayoni tahlil qilinadi. Tadqiqotda o‘zbek islomshunoslari va huquqshunos olimlarining ishlari asosida fiqhiy maktablar faqat diniy-amaliy yo‘nalish emas, balki shar’iy dalillarni talqin qilishning tizimli ilmiy maktablari ekani asoslanadi. Maqolada dastlabki hududiy fiqh markazlaridan shaxs nomi bilan bog‘langan mazhablar bosqichiga o‘tish, hanafiylikning Movarounnahrda ustuvor mavqega ega bo‘lish sabablari, shuningdek, Marg‘inoniy, Moturidiy, Nasafiylar, Samarqandiylar va boshqa markaziy osiyolik allomalarning fiqhiy tafakkur taraqqiyotidagi o‘rni yoritiladi. Natijada fiqhiy maktablar tarixi ixtilof tarixi emas, balki me’yoriy tafakkurning institutlashuvi tarixi ekani ko‘rsatiladi.

References

1. Juzjoniy Abdulhakim Shar’iy. Islom huquqshunosligi, hanafiy mazhabi va O‘rta Osiyo faqihlari. Toshkent: Toshkent islom universiteti nashriyot-matbaa birlashmasi, 2002.

2. Toshqulov J. va boshq. Islom huquqshunosligi (fiqh). Toshkent: Toshkent islom universiteti nashriyot-matbaa birlashmasi, 2013.

3. Aminov H., Primov S. Hanafiy fiqhi tarixi, manbalari va istilohlari. Toshkent: Movarounnahr, 2017.

4. Muhammad Yusuf Shayx Muhammad Sodiq. Fiqhiy yo‘nalishlar va kitoblar. Toshkent: Sharq, 2011.

5. Mo‘minov A.Q. Hanafiy ulamolarining Markaziy Movarounnahr shaharlari hayotida tutgan o‘rni va roli (II–VII/VIII–XIII asrlar): tarix fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya avtoreferati. Toshkent: TIU, 2003.

6. Oqilov S. Movarounnahrda Moturudiya ta’limotining shakllanish tarixi. Toshkent: Movarounnahr, 2012.

7. Rahimjonov D. Abu Xafs Nasafiy. Toshkent: Toshkent islom universiteti, 2010.

8. Ochildiyev O., Rahimjonov, D., Muhamedov, N. va boshq. Dinshunoslik asoslari. Toshkent: Toshkent islom universiteti nashriyot-matbaa birlashmasi, 2013.

9. Bekmirzayev I. Fatvo berish asoslari. Toshkent: Qamar-mediya, 2020.

10. Matibayeva R. Abul Muayyad al-Makkiy al-Xorazmiyning “Manoqib Abi Hanifa” asari hanafiylik bo‘yicha nodir manba: tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya avtoreferati. Toshkent: TIU, 2009.

11. Mallabayev A. “Abul Barakot Hofiziddin Nasafiyning ‘Mustasfo’ asari muhim fiqhiy manba.” Infolib axborot-kutubxona xabarnomasi, 2018, № 4(16).

12. Mo‘minov A. “Movarounnahr musulmonlari: hanafiylar.” Sharqshunoslik, 1999, 9-son.