“TERMIZ ORQALI O‘TUVCHI XALQARO TRANSPORT YO‘LAKLARI XAVFSIZLIGINI HUQUQIY TA’MINLASH”
Keywords:
xalqaro transport yo‘laklari, transport xavfsizligi, Termiz, Transafg‘on temir yo‘li, tranzit, CMR konvensiyasi, TIR tizimi, ADR konvensiyasi, bojxona nazorati, logistika, xalqaro huquq.Abstract
: Ushbu maqolada Termiz orqali o‘tuvchi xalqaro transport yo‘laklari xavfsizligini huquqiy ta’minlash masalalari milliy va xalqaro huquqiy asoslar doirasida tahlil qilingan. Maqolada O‘zbekiston Respublikasining transport sohasidagi qonunchiligi, xususan “Transport to‘g‘risida”, “Avtomobil transporti to‘g‘risida” hamda “Temir yo‘l transporti to‘g‘risida”gi qonunlarning transport xavfsizligini ta’minlashdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, Jinoyat kodeksining transport xavfsizligi bilan bog‘liq normalari, terrorizm va noqonuniy yuk tashish xavflarining oldini olishga qaratilgan mexanizmlar tahlil etilgan.
Shuningdek, xalqaro huquqiy hujjatlar, jumladan CMR, TIR, ADR, Chicago va Montreal konvensiyalarining xalqaro transport yo‘laklari xavfsizligini ta’minlashdagi ahamiyati ochib berilgan. Ayniqsa, Termiz-Hayraton-Mozori Sharif temir yo‘l yo‘nalishi hamda Transafg‘on transport koridorining mintaqaviy integratsiya, tranzit salohiyatini oshirish va Markaziy hamda Janubiy Osiyoni bog‘lashdagi strategik roli huquqiy jihatdan asoslab berilgan. Transport yo‘laklari xavfsizligini ta’minlashda bojxona nazorati, elektron hujjatlashtirish, risklarni boshqarish tizimi va xalqaro hamkorlikning muhimligini ta’kidlangan.
References
1.https://www.gazeta.uz/oz/2022/09/29/transport/
2.https://weconomist.tsue.uz/media/publications/International_Transport_-Corridors.pdf
3.https://daryo.uz/2023/10/18/ozbekistonda-ochiq-osmon-rejimi-joriy-etiladi/
4.Oʻzbekiston Respublikasining “Transport toʻgʻrisida”gi Qonuni https://lex.uz/docs/-5563039
5.Oʻzbekiston Respublikasining “Avtomobil transporti toʻgʻrisida”gi qonuni https://lex.uz/docs/-22964
6.Oʻzbekiston Respublikasining 27.11.2024-yildagi O‘RQ-1006-son “Temir yo‘l transporti toʻgʻrisida”gi Qonuni https://lex.uz/uz/docs/-7239390
7.Oʻzbekiston Respublikasi “Jinoyat kodeksi”https://lex.uz/docs/-111453
8.https://unece.org/DAM/trans/conventn/cmr_r.pdf
11. https://unece.org/sites/default/files/2021-02/TIR_Convention_Uzbekistan.pdf
13. Холопов К.В., Соколова О.В. “Использование системы МДП во внешней торговле ЕАЭС”. Российский внешноэкономический вестник. №3. 2018 й. 84-96 бетлар
14. ADR/konvensiyasi.pdf file:///C:/Users/user/Desktop
15.Montreal/Convention https://www.iata.org/en/programs/passenger/
16.global-forwarding-warsaw-convention-en.pdf
17.o‘zbekiston-respublikasining-xalqaro-transport-yo’laklari
18.https://president.uz/oz/lists/view/8525
19.https://www.railway-technology.com/projects/hairatanuzbekistanra
20.https://www.gazeta.uz/oz/2025/07/18/trans-afghan-railway/
21.https://boshtrans.uz/assets/files/Strategiya/Strateg_BTL_2022_2026.pdf
22.https://www.gazeta.uz/en/2025/07/18/trans-afghan-railway/









