SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA MOLIYAVIY TAHLILNI TAKOMILLASHTIRISH: YASHIRIN IQTISODIY OPERATSIYALARNI ANIQLASHNING INNOVATSION YONDASHUVLARI

Zurapov Ali

Authors

Zurapov Ali O‘zbekiston Respublikasi Jamoat xavfsizligi universiteti “Iqtisodiy fanlar” kafedrasi katta o‘qituvchisi, i.f.f.d (PhD)

Keywords:

sun’iy intellect, moliyaviy tahlil, yashirin operatsiyalar, anomaly, prognoz modeli, big data, raqamli dalillar, risk indikatori, forensik tahlil, audit.

Abstract

ushbu maqolada sun’iy intellekt asosida moliyaviy tahlilni takomillashtirish: yashirin iqtisodiy operatsiyalarni aniqlashning innovatsion yondashuvlari masalasi moliya, buxgalteriya va institutsional boshqaruvning integratsiyalashgan yondashuvi asosida tahlil qilinadi. Unda xalqaro standartlar muhokamasi, O‘zbekistonning 2021-2025 yillardagi raqamlashtirish dinamikasi hamda ma’lumot sifati va shaffoflik o‘rtasidagi bog‘liqlik yoritiladi. Tadqiqot sun’iy intellekt, kasbiy hukm va komplayens dizayni javobgar institutlar doirasida uyg‘unlashgandagina yashirin iqtisodiyotga qarshi barqaror samara yuzaga kelishini asoslaydi.

References

Xalqaro valyuta jamg‘armasi. (2025). Generativ sun’iy intellektdan komplayens risklarini boshqarishda foydalanish. XVJ.

2. Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti. (2024). Davlat moliyasini boshqarishda sun’iy intellektdan foydalanish. OECD.

3. Xalqaro buxgalterlar federatsiyasi. (2024). GenAI inqilobining buxgalteriya kasbiga ta’siri. IFAC.

4. Xalqaro buxgalterlar federatsiyasi. (2025). Audit firmalari va metodologiyalarida sun’iy intellektning transformatsion ta’siri. IFAC.

5. Jahon banki. (2021). O‘zbekistonda soliq ma’muriyatchiligini isloh qilish loyihasi (P173001). Jahon banki.

6. Jahon banki. (2026). O‘zbekistonda soliq ma’muriyatchiligini isloh qilish loyihasi bo‘yicha amalga oshirish holati va natijalar hisoboti. Jahon banki.

7. Jahon banki. (2024). Norasmiy iqtisodiyot va raqamlashtirish. Jahon banki.

8. IFRS Foundation. (2024). Raqamli moliyaviy hisobot: hisobotlarni raqamli qiyoslash va tahlil qilish imkoniyatlari. IFRS Foundation.

9. IFRS Foundation. (2024). IFRS Accounting Taxonomy 2024. IFRS Foundation.

10. Xalqaro audit va ishonch bildirish standartlari kengashi. (2024). Texnologiya bo‘yicha pozitsion bayonot. IAASB.

11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. (2025). O‘zbekistonda axborot jamiyati rivojlanishining asosiy ko‘rsatkichlari. stat.uz.

12. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2025). 2025-yil IV chorak pul-kredit siyosati hisoboti hamda raqamli to‘lovlar statistikasi. CBU.