LOTIN TILIDAGI TIBBIY ATAMALARNING O‘QILISHI
Keywords:
lotin tili, tibbiy terminologiya, anatomik nomenklatura, klinik termin, farmatsevtik termin, fonetika, urg‘u, diftong, digraf, morfemik tahlil, tibbiy ta’lim, terminologik savodxonlikAbstract
Mazkur maqolada lotin tilidagi tibbiy atamalarning o‘qilishi muammosi tibbiy ta’lim, terminologiya va amaliy kasbiy nutq kesishmasida tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, tibbiyot oliygohlarida 1-bosqichdan boshlab anatomiya, klinika va farmatsevtika terminlari bilan ishlash zarur bo‘ladi, biroq ko‘plab talabalar atamani ko‘rishi bilan uni mazmunan emas, faqat harfma-harf o‘qishga urinadi. Natijada terminning fonetik shakli, morfemik tuzilishi va grammatik vazifasi o‘rtasidagi bog‘liqlik buziladi. Maqolada lotin tili tibbiy terminologiyaning xalqaro standarti sifatida ko‘rilib, o‘qilish jarayonida ayniqsa diftonglar, yunoncha harf birikmalari, urg‘u, morfologik ko‘rsatkichlar hamda anatomiya-klinika-farmatsevtika qatlamlari o‘rtasidagi farqlar yoritildi. Tahlil asosida lotincha atamalarni to‘g‘ri o‘qishning 7 ta tayanch qoidasi va ularni o‘qitishning 4 bosqichli modeli taklif qilindi: grafemik tahlil, fonetik talqin, morfemik ajratish, klinik-semantik mustahkamlash. Maqola natijalari shuni ko‘rsatadiki, lotin atamalarini faqat yodlash emas, balki struktur-semantik asosda o‘qitish tibbiy savodxonlikni sezilarli darajada oshiradi. Shu bois lotin tili tibbiyot talabasining ikkinchi darajali emas, balki kasbiy tafakkurni shakllantiruvchi tayanch fanlaridan biri sifatida qaralishi lozim.
References
1. Akramova Z.Sh., Shirinqulova Sh.M., Abrayeva Sh.E., Primova M.M. Lotin tili va tibbiy terminologiya: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Tibbiyot nashriyoti matbaa uyi, 2023. – 112 b.
2. Israilova M.N. Lotin tili va tibbiy farmatsevtik terminologiya asoslari. – Toshkent: Barkamol fayz mediya, 2016. – 176 b.
3. Abrayeva Sh. Lotin tilining tibbiyot terminologiyasida roli [elektron manba]. – Toshkent, 2022.
4. Abrayeva Sh.E. Lotin va yunon tillarining tibbiyot terminologiyasidagi o‘rni [elektron manba]. – 2023.
5. Maxmudov Z.M., Sharipov B.S. Lotin tili va tibbiy terminologiya fanini o‘qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanishning didaktik tamoyillari va uning asosi haqida fikrlar // Academic Research in Educational Sciences. – 2021. – T. 2. – № 6. – B. 1028–1033.
6. Avilova K.X. Tibbiyot oliygohlarida lotin tili va tibbiy terminologiya fanini o‘qitish metodikasi // Academic Research in Modern Science. – 2024. – T. 3. – № 5. – B. 69–71.
7. Normurodova S.M., Boboqulova M. Tibbiyotda lotin tili va tibbiy terminologiya fanini o‘rganishning ahamiyati // Yangi O‘zbekiston ilmiy tadqiqotlar jurnali. – 2024. – T. 1. – № 6. – B. 108–110.
8. Gaibnazarov S.S., Zaydullin A.Sh., Kamalov R.K., Norkulova M.T. O‘zbekiston tibbiy ta’lim tizimida xorijiy tillarni o‘rganish: miqdoriy tahlil // Towards a New Economy, Pedagogy and Technology. – 2025. – T. 1. – № 4. – B. 89–97.
9. FIPAT. Terminologia Anatomica. 2nd ed. – 2019, IFAA General Assembly tomonidan 2020-yilda tasdiqlangan xalqaro anatomik terminologiya standarti.
