VLADIMIR PROPPNING ERTAK MORFOLOGIYASI ASOSIDA O‘ZBEK SEHIRLI ERTAKLARINI TAHLIL QILISH
Keywords:
Vladimir Propp, morfologiya, sehrli ertaklar, funksiyalar tizimi, syujet struktura, xalq og‘zaki ijodi, o‘zbek folklori, qahramon rollari, motiv, kompozitsiya, mifologik qatlam, ertak poetikasi, “Zumrad va Qimmat”, “Bahodir va ajdarho”.Abstract
:maqolada rus folklorshunosi Vladimir Propp tomonidan ishlab chiqilgan “Ertak morfologiyasi” nazariyasi asosida o‘zbek xalq sehrli ertaklarining tuzilishi va funksional tarkibi tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida Proppning 31 ta funksiyasi hamda qahramonlarning tipik rollari o‘zbek sehrli ertaklari misolida ko‘rib chiqilib, ularning syujet qurilishidagi o‘rni aniqlanadi. Shuningdek, “Zumrad va Qimmat”, “Bahodir va ajdarho”, “Boy va kambag‘al” kabi mashhur o‘zbek sehrli ertaklarida uchraydigan syujet unsurlari, sehrli yordamchilar, sinovlar, konflikt va yechim bosqichlari Propp modeli bilan taqqoslab o‘rganiladi.
References
.Dundes A. The Morphology of North American Indian Folktales. — Helsinki: Academia Scientiarum Fennica, 1964.
2.Lotman Yu. M. Struktura xudojestvennogo teksta. — Tallinn: 3.Meletinskiy E. M. Poetika mifa. — Moskva: Nauka, 1976.
4.Propp V. Ya. Ertak morfologiyasi. — Moskva: Labirint, 2001.
5.Propp V. Ya. Istoricheskiye korni volshebnoj skazki. — Moskva: Izdatelstvo Akademii Nauk, 1946.
