TECHNICAL SCIENCE RESEARCH IN UZBEKISTAN
TECHNICAL SCIENCE RESEARCH IN UZBEKISTAN (TSRU) (ISSN: 2992-9148) - This journal is an international open access journal that publishes original research and articles in various fields. The main objective is to offer an intellectual platform for international scholars and promote interdisciplinary research in applied sciences. This magazine is comprehensive in all areas. All manuscripts must be prepared in Uzbek, English, Russian, Karakalpak, Tajik, and German languages ​​and must be thoroughly reviewed. The scientific journal "TECHNICAL SCIENCE RESEARCH IN UZBEKISTAN (TSRU)" was registered as a limited liability company for the publication of periodicals on 16.01.2023 with number #2060968. Publication period: Monthly Publisher: "Research Science and Innovation house" LLC SJIF 2024: 5.333 ResearchBib Impact Factor: 10.57 / 2024
HARBIY XIZMATCHILARNING JISMONIY TAYYORGARLIGINI SHAKLLANTIRISHNING ZAMONAVIY NAZARIY METODLARI
Mazkur maqolada harbiy xizmatchilarning jismoniy tayyorgarligini shakllantirishning zamonaviy nazariy modellari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda jismoniy tayyorgarlikni rivojlantirishga oid tizimli, funksional va individual yondashuvlar ko‘rib chiqilib, ularning samaradorligi asoslab beriladi. Shuningdek, zamonaviy trening metodlari, yuklamani rejalashtirish tamoyillari hamda psixofiziologik omillarni hisobga olish zarurligi yoritiladi.
harbiy xizmatchilar, jismoniy tayyorgarlik, nazariy model, funksional yondashuv, individual yondashuv, trening metodlari, yuklama, psixofiziologiya, samaradorlik
Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
NOORGANIK-MINERAL XOMASHYOLAR ASOSIDA ANTIKORROZION QOPLAMALAR OLISH TEXNOLOGIYASI
Mazkur maqolada noorganik-mineral xomashyolar asosida antikorrozion qoplamalar olish texnologiyasining ilmiy, texnologik va amaliy asoslari O‘zbekiston sanoati ehtiyojlari bilan bog‘liq holda yoritildi. Korroziya metall konstruksiyalar, quvurlar, rezervuarlar, texnologik jihozlar, transport vositalari va qurilish elementlarining xizmat muddatini qisqartiradigan, texnik xavfsizlik hamda iqtisodiy samaradorlikka bevosita ta’sir ko‘rsatadigan murakkab fizik-kimyoviy jarayondir.
noorganik-mineral xomashyo, antikorrozion qoplama, korroziya, silikat bog‘lovchi, mineral to‘ldiruvchi, adgezion mustahkamlik, metall sirtini himoyalash, mahalliy xomashyo, elektrokimyoviy barqarorlik, kompozitsion material.
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI MAKTABGACHA VA MAKTAB TA'LIM VAZIRLIGI MINI GIDROELEKTROSTANSIYA (GES) LOYIHASI: SUV OQIMIDAN QUVVAT OLISH
Ushbu maqolada kichik suv oqimlaridan foydalangan holda mini gidroelektrostansiya (GES) loyihasini ishlab chiqish, texnik hisob-kitoblar amalga oshirish va uning atrof-muhitga ta'sirini baholash masalalari ko'rib chiqilgan. Tadqiqot davomida suv oqimining gidravlik parametrlari o'lchangan, turbina turi tanlangan va elektr quvvat ishlab chiqarish imkoniyatlari tahlil qilingan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, o'rtacha oqim tezligi 2,4 m/s va balandlik farqi 8 m bo'lgan sharoitda 25 kW gacha quvvat hosil qilish mumkin. Ushbu loyiha chekka hududlardagi elektr ta'minoti muammosini hal etishda samarali yechim bo'lishi mumkin.
mini GES, gidroelektrostansiya, suv turbinasi, qayta tiklanadigan energiya, gidravlik quvvat, oqim tezligi, balandlik farqi
OLIY TA'LIMDA FIZIKA O'QITISHNING ZAMONAVIY MUAMMOLARI VA ROBOTOTEXNIKANING DIDAKTIK IMKONIYATLARI
Ushbu maqolada O'zbekiston oliy ta'lim muassasalarida fizika fanini o'qitishdagi hozirgi muammolar – motivatsiya pasaylishi, nazariy va amaliy bilimlar orasidagi uzilib qolish, an'anaviy laboratoriya uskunalari eskirishi va o'quvchilarda tanqidiy tafakkurning yetarlicha rivojlanmasligi – tizimli ravishda tahlil qilinadi. Shu bilan birga, zamonaviy robototexnika vositalarini (Arduino, Raspberry Pi, LEGO Mindstorms EV3) fizika darslarida didaktik manba sifatida qo'llashning ilmiy-amaliy asoslari o'rganiladi. 240 ta talaba ishtirokidagi kvazieksperimental tadqiqot natijalari ko'rsatdiki, robototexnika asosida tashkil etilgan fizika o'quv jarayoni o'quv motivatsiyasini 38%, kontseptual tushunishni 29% va amaliy muammolarni hal qilish ko'nikmalarini 34% ga oshiradi. Maqolada kontseptual model va dars ishlanmalariga oid metodologik tavsiyalar keltirilgan.
robototexnika, fizika ta'limi, oliy ta'lim, didaktik imkoniyatlar, Arduino, STEM ta'lim, motivatsiya, muammoga asoslangan ta'lim, kvazieksperiment
XIZMAT KO‘RSATISH TIZIMLARIDA NAVBATLAR NAZARIYASI
Ushbu maqolada xizmat ko‘rsatish tizimlarida navbatlar nazariyasining nazariy asoslari va ularning amaliy ahamiyati tadqiq etiladi. Tadqiqot davomida mijozlarning oqimi, xizmat ko‘rsatish vaqti va tizimning bandlik koeffitsiyenti kabi ko‘rsatkichlarni matematik modellashtirish masalalari ko‘rib chiqilgan. Maqolaning maqsadi — xizmat ko‘rsatish ob'ektlarida (banklar, logistika markazlari, IT-tizimlar) navbatlarni optimallashtirish orqali kutish vaqtini qisqartirish va iqtisodiy samaradorlikni oshirish usullarini tahlil qilishdan iborat. Olingan natijalar xizmat ko‘rsatish sifatini boshqarishda matematik modellarning o‘rnini ko‘rsatib beradi
Navbatlar nazariyasi, matematik modellashtirish, xizmat ko‘rsatish tizimi, optimallashtirish, oqimlar nazariyasi, kutish vaqti, samaradorlik.
SURXONDARYO SHAROITIDA LIMON O‘SIMLIGI ZARARKUNANDALARIGA QARSHI KURASHNING SAMARALI USULLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada Surxondaryo viloyati sharoitida limon (Citrus limon L.) o‘simligiga zarar yetkazuvchi asosiy fitofag zararkunandalar va ularga qarshi kurashning samarali usullarini takomillashtirish masalalari o‘rganildi. Tadqiqotda agrobiotsenozdagi zararkunandalar tarkibi, ularning bioekologik xususiyatlari hamda mavsumiy dinamikasi tahlil qilindi. Natijalarga ko‘ra, o‘rgimchakkana, sitrus oqqanoti, sitrus minyori va shiralar asosiy zarar yetkazuvchi turlar ekanligi aniqlandi. Integratsiyalashgan himoya tizimi (IPM) eng samarali yondashuv sifatida tavsiya etildi
: limon, zararkunandalar, IPM, biologik kurash, agrotexnika, Surxondaryo
GRUNT O‘ZANLI KANALLARDA O‘ZAN YUVILISH JARAYONLARINI OLDINI OLISH USULLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu tadqiqot grunt o‘zanli kanallarda o‘zan yuvilish jarayonlarining shakllanish mexanizmini tizimli ravishda tahlil qilishga bag‘ishlangan. Ishda oqim tezligi, kesish kuchi va tuproqning fizik-mexanik xususiyatlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik aniqlanib, eroziya boshlanishining kritik sharoitlari baholangan. Natijalar asosida kanal barqarorligini oshirishga qaratilgan takomillashtirilgan kompleks yondashuv ishlab chiqildi. Ushbu yondashuv gidravlik parametrlarni optimallashtirish, geosintetik materiallardan foydalanish hamda biologik mustahkamlash usullarini integratsiyalashni nazarda tutadi.
grunt kanal, o‘zan yuvilishi, eroziya, kritik tezlik, kesish kuchi, gidravlik barqarorlik, geosintetik materiallar, filtratsiya, kanal deformatsiyasi
SURXONDARYO VILOYATINING QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARI VA IQLIMIY SALOHIYATI: TAHLIL VA ISTIQBOLLAR
Ushbu maqolada Oʻzbekistonning janubiy qismida joylashgan Surxondaryo viloyatining qayta tiklanuvchi energiya manbalari va iqlimiy salohiyati kompleks tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida viloyatning quyosh, shamol va gidroenergetik resurslari baholangan, mavjud maʼlumotlar statistik va GIS usullari orqali qayta ishlangan. Natijalar shuni koʻrsatadiki, viloyat yiliga oʻottacha 2 800–3 000 soat quyosh nuri oladi, shu jumladan yirik quyosh energiyasi loyihalarini amalga oshirish uchun qulay iqlimiy sharoitlar mavjud. Shamol tezligining oʻottacha koʻrsatkichi 4,5–6,2 m/s ni tashkil etadi. Maqolada mavjud muammolar, investitsiya imkoniyatlari va mintaqani yashil energetikaga oʻtkazish boʻyicha siyosat tavsiyalari ham ilgari surilgan.
qayta tiklanuvchi energiya, quyosh energiyasi, shamol energiyasi, iqlim salohiyati, Surxondaryo, energetika siyosati, yashil iqtisodiyot.
BIONIKA ASOSLARI VA UNI INSON HAYOTIDA O'RNI
Bionika asoslari va uning inson hayotidagi o'rni haqida chuqur tahlil. Ushbu maqolada bionikaning ta'rifi, asosiy prinsiplari va insoniyatga ta'siri ko'rib chiqiladi. Bionika texnologiyalari, ularning amaliy qo'llanilishi va kelajakdagi istiqbollari muhokama qilinadi.
bionika, tabiat, texnologiya, inson hayoti, innovatsiya
NEFTNI VA GAZ MAHSULOTLARINI QAYTA ISHLASHDA ISHLATILADIGAN KATALIZATOR CHIQINDILARIDAN SEMENT UCHUN SAMARALI QO‘SHIMCHALAR OLISH
Maqolada neft va gaz mahsulotlarini qayta ishlash jarayonlarida hosil bo'ladigan ishlatilgan katalizator chiqindilarini sement sanoatida samarali qo'shimcha sifatida qayta foydalanish masalasi ilmiy-adabiy manbalar asosida tahlil qilindi. Ayniqsa, fluid catalytic cracking (FCC) katalizatorlari, FCC katalizator shlaklari hamda gidrotozalash va gidrogenlash jarayonlaridan chiqqan katalizator qoldiqlarining mineral tarkibi, ekologik xatarlari va sement tizimidagi funksional roli solishtirma yondashuvda baholandi.
katalizator chiqindisi, spent FCC katalizatori, gidrotozalash katalizatori, pozzolanik faollik, sement qo'shimchasi, klinker sarfi, ekologik xavfsizlik, geopolymer, LC3
AQLI ZAIF O‘QUVCHILAR DIQQATINI RIVOJLANTIRISH BO‘YICHA KENGAYTIRILGAN METODIK TAVSIYALAR
Ushbu maqolada yordamchi maktab o‘quvchilarining diqqat jarayonidagi nuqsonlarni korreksiyalash metodikasi yoritilgan. Unda vizualizatsiya, sensorli o‘yinlar va innovatsion yondashuvlar orqali bolalarning kognitiv faolligini oshirish yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan.
Aqli zaiflik, diqqat korreksiyasi, metodik tavsiya, sensorli integratsiya, maxsus ta’lim.
AQLI ZAIF O‘QUVCHILARNING ELEMENTAR MATEMATIK KO‘NIKMALARINI KUNDALIK HAYOTDA QO‘LLASHGA O‘RGATISH TEXNOLOGIYALARI SAMARADORLIGI
Ushbu maqolada aqli zaif o‘quvchilarning elementar matematik ko‘nikmalarini kundalik hayotda qo‘llashga o‘rgatishda pedagogik texnologiyalarning samaradorligi yoritilgan. Ko‘rgazmali vositalar, o‘yin va amaliy mashg‘ulotlar hamda individual yondashuvning o‘quvchilarda matematik tasavvurlarni shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, son-miqdor, vaqt, pul va geometrik tushunchalarni o‘zlashtirishda samarali metodlardan foydalanish muhimligi ta’kidlanadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, pedagogik texnologiyalarni tizimli qo‘llash o‘quvchilarning mustaqilligi va ijtimoiy moslashuvini oshiradi.
aqli zaif o‘quvchilar, pedagogik texnologiyalar, matematik ko‘nikmalar, kundalik hayot, individual yondashuv, maxsus ta’lim.
TA’LIMDA DIFFERENSIAL YONDASHUVNING AHAMIYATI ЗНАЧЕНИЕ ДИФФЕРЕНЦИРОВАННОГО ПОДХОДА В ОБРАЗОВАНИИ THE IMPORTANCE OF A DIFFERENTIATED APPROACH IN EDUCATION
. Maqolada ta’limda differensial yondashuvni amalga oshirishning nazariy asoslari, amaliy yo‘llari va metodik tavsiyalari yoritilgan. Differensial yondashuv har bir ta’lim oluvchining individual imkoniyatlarini, bilim darajasini va qiziqishlarini hisobga olib, ta’lim jarayonini samarali tashkil etish imkonini beradi. Bu yondashuv orqali ta’lim oluvchilar o‘z imkoniyatlarini to‘liq namoyon qilishlari va yaxshi natijalarga erishishlari mumkin.
differensial, differensial ta’lim, differensial yondashuv, guruhda ishlash, ta’lim, metod.
RAQAMLI IQTISODIYOTGA OʻTISH DAVRIDA MASOFAVIY TALIM XIZMATLARINI BOSHQARISH
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi sharoitida masofaviy ta’lim xizmatlarini boshqarishning nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etiladi. Muallif ta’lim tizimini raqamlashtirishning asosiy tendensiyalari, masofaviy platformalarni joriy etishdagi boshqaruv muammolari va ularning yechimlarini tahlil qilgan. Maqolada masofaviy ta’lim sifatini oshirishda innovatsion menejment usullaridan foydalanish hamda AKT infratuzilmasini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy taklif va tavsiyalar ilgari surilgan.
: Raqamli iqtisodiyot, masofaviy ta’lim, ta’lim menejmenti, raqamli transformatsiya, AKT, ta’lim xizmatlari bozori, innovatsion texnologiyalar, sifat nazorati.
GLOBAL TA'MINOT ZANJIRI UZILISHLARIDA 'JUST-IN-TIME' MODELIDAN 'JUST-IN-CASE' MODELIGA O'TISHNING IQTISODIY TAHLILI"
Ushbu maqolada global ta’minot zanjirlaridagi uzilishlar sharoitida operatsion menejmentning ikki asosiy strategiyasi — "Just-in-Time" (JIT) va "Just-in-Case" (JIC) modellari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda JIT modelining samaradorlikka yo‘naltirilgan afzalliklari va inqiroz davridagi zaifliklari ko‘rib chiqiladi. Maqolada zaxiralarni ko‘paytirish (JIC) orqali chidamlilikni oshirishning iqtisodiy oqibatlari va korxonalarning barqarorligini ta’minlashdagi roli yoritilgan. Shuningdek, xarajatlar va xavflar o‘rtasidagi optimal muvozanatni topish bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
: operatsion menejment, ta’minot zanjiri uzilishlari, Just-in-Time, Just-in-Case, iqtisodiy samaradorlik, zaxiralar boshqaruvi, operatsion chidamlilik.
DINAMIK ABC TAHLILI: BOZOR O‘ZGARUVCHANLIGI SHAROITIDA ZAXIRALARNI REAL VAQT REJIMIDA KLASSIFIKATSIYA QILISH
Ushbu maqolada an’anaviy statik ABC tahlilining cheklovlari va o‘zgaruvchan bozor konyunkturasi sharoitida Dinamik ABC tahlilini joriy etish zaruriyati tadqiq etiladi. Maqolada zaxiralarni real vaqt rejimida (real-time) klassifikatsiya qilishning matematik modellari va algoritmlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi — talabning keskin tebranishi va ta’minot zanjiridagi noaniqliklar sharoitida operatsion samaradorlikni oshirish va zaxiralar defitsitini minimallashtirish usullarini taklif qilishdan iborat. Dinamik yondashuv korxonalarga aylanma mablag‘larni yanada aniqroq boshqarish imkonini berishi isbotlangan.
operatsion menejment, dinamik ABC tahlili, zaxiralarni boshqarish, real vaqt rejimi, Pareto tamoyili, bozor o‘zgaruvchanligi, ta’minot zanjiri optimallashuvi.
TA’LIM SIFATINI TAKOMILLASHTIRISHDA MASOFAVIY TA’LIM XIZMATLARINING ZAMONAVIY BOSHQARUVI TENDENSIYALARI
Ushbu maqolada ta’lim sifatini oshirishda masofaviy ta’lim xizmatlarini boshqarishning zamonaviy tendensiyalari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida masofaviy ta’lim platformalarining boshqaruv mexanizmlari, ta’lim jarayoniga sun’iy intellekt va katta ma’lumotlar tahlilini (Big Data) joriy etishning afzalliklari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, maqolada masofaviy ta’limda sifat nazoratini avtomatlashtirish, talabalarning o‘zlashtirish ko‘rsatkichlarini monitoring qilishning innovatsion usullari va strategik boshqaruvning ta’lim samaradorligiga ta’siri yoritilgan.
masofaviy ta’lim, ta’lim sifati, boshqaruv tendensiyalari, raqamli transformatsiya, LMS (ta’limni boshqarish tizimi), innovatsion menejment, ta’lim xizmatlari.
ZAMONAVIY STRATEGIK REJALAR ISHLAB CHIQISHDA SUN’IY INTELLEKTNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada zamonaviy strategik rejalashtirish jarayonida sun’iy intellekt (AI) texnologiyalarining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. AI yordamida ma’lumotlarni chuqur tahlil qilish, kelajakni prognozlash va strategik qarorlar qabul qilish imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, sun’iy intellektdan foydalanish korxonalarning ish samaradorligi va bozorlardagi raqobatbardoshligini sezilarli darajada oshiradi.
sun’iy intellekt, strategik rejalashtirish, raqamli iqtisodiyot, boshqaruv, prognozlash, innovatsiya.
INKLYUZIV TA’LIMDA MAKTAB VA OILA HAMKORLIGINI RIVOJLANTIRISHNING AMALIY YO‘LLARI
Mazkur maqolada inklyuziv ta’lim jarayonida maktab va oila hamkorligini rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari asosida ota-onalar bilan samarali muloqotni yo‘lga qo‘yish, ularning pedagogik kompetensiyasini oshirish va ta’lim jarayoniga faol jalb etishga qaratilgan metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan. Shuningdek, inklyuziv muhitda o‘quvchilarni ijtimoiy moslashtirishda hamkorlikning o‘rni asoslab berilgan.
inklyuziv ta’lim, maktab-oila hamkorligi, pedagogik kompetensiya, ijtimoiy moslashuv
Ushbu maqolada termodinamikaning asosiy tushunchalari, qonunlari va ularning amaliy qo‘llanilishi yoritilgan. Energiya almashinuvi, issiqlik jarayonlari, tizimlar muvozanati hamda sanoat va texnikadagi ahamiyati keng tahlil qilingan. Termodinamikaning zamonaviy fan va texnologiyalardagi o‘rni ham ko‘rib chiqiladi.
termodinamika, energiya, issiqlik, tizim, entropiya, ichki energiya, muvozanat, jarayon
Ushbu maqolada havoning namligi, uning turlari, o‘lchash usullari hamda inson salomatligi va atrof-muhitga ta’siri keng yoritilgan. Shuningdek, namlikning sanoat, qishloq xo‘jaligi va meteorologiyadagi ahamiyati tahlil qilinadi.
havoning namligi, mutlaq namlik, nisbiy namlik, gigrometr, atmosfera, kondensatsiya
BIOREOLOGIYA BIOLOGIK SUYUQLIKLARNI QOVUSHQOQLIGI
Ushbu maqolada bioreologiya fanining asosiy tushunchalari va biologik suyuqliklarning qovushqoqlik xususiyatlari yoritilgan. Ayniqsa, qonning qovushqoqligi, unga ta’sir etuvchi omillar hamda uning inson organizmidagi ahamiyati tahlil qilingan. Biologik suyuqliklarning Nyuton va no-Nyuton xossalari ko‘rib chiqilib, ularning tibbiyotdagi amaliy ahamiyati bayon etilgan. Mazkur tadqiqot bioreologiyaning diagnostika va davolash jarayonlaridagi o‘rnini tushunishga yordam beradi.
Bioreologiya, qovushqoqlik, biologik suyuqliklar, qon, viskozlik, gemodinamika, no-Nyuton suyuqlik, biofizika
Allamuradova Tamanno Muhammad Yunusovna-
GTL KORXONASIDA FOYDALANILADIGAN AVTOTERMIK REFORMING JARAYONINI MUKAMMAL BOSHQARISH TIZIMINI ISHLAB CHIQARISH.
Ushbu maqolada GTL (tabiiy gazdan suyuq yoqilg'i olish) korxonalarida sintez-gaz ishlab chiqarishning asosiy bosqichi bo'lgan avtotermik reforming (ATR) jarayonini mukammal boshqarish tizimini ishlab chiqish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda jarayonning termodinamik murakkabligi, harorat rejimini barqaror saqlash va xomashyo sarfini optimallashtirish muammolari tahlil qilingan. Avtotermik reforming qurilmasining matematik modeli asosida zamonaviy intellektual boshqarish algoritmlarini qo‘llash imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Taklif etilayotgan tizim reaktor ichidagi ekzotermik va endotermik reaksiyalar muvozanatini aniq nazorat qilish orqali qurilmaning xavfsiz ish faoliyatini ta'minlash va iqtisodiy samaradorlikni oshirishga xizmat qiladi
GTL texnologiyasi, avtotermik reforming (ATR), sintez-gaz, boshqarish tizimi, optimallashtirish, matematik model, reaktor harorati, katalitik jarayon, avtomatlashtirilgan boshqaruv, energiya samaradorligi
ESTIMATION OF SOIL NITROGEN, PHOSPHOROUS AND POTASSIUM USING IOT BASED SENSOR
This study focuses on the development and application of a sensor-based system for monitoring key soil nutrients, namely Nitrogen (N), Phosphorus (P), and Potassium (K). An Arduino-based platform was employed to deploy sensors at multiple locations within the soil, enabling continuous real-time data acquisition. The collected data were systematically processed and analyzed to assess the spatial distribution and concentration of nutrients across the study area. The results were further interpreted through spatial visualization using the Inverse Distance Weighting (IDW) interpolation technique. The analysis revealed notable spatial variability in soil nutrient levels. Nitrogen concentrations were generally low in several areas, indicating a clear requirement for nitrogen fertilization. In contrast, phosphorus levels were predominantly high, suggesting that additional phosphorus application is unnecessary in most regions. Potassium levels showed localized deficiencies, highlighting the need for targeted potassium fertilization in specific zones. Overall, the findings provide valuable insights into the dynamics of soil nutrients in agricultural environments and demonstrate the effectiveness of modern technological approaches in supporting precision agriculture and improving nutrient management practices.
ORAL SPEECH ACTIVITY AS A TYPE OF ACTIVITY AND AS A SKILL
Ushbu maqolada og‘zaki nutq faoliyati inson faoliyatining muhim turi hamda murakkab ko‘nikma sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqotda og‘zaki nutqning psixologik, lingvistik va ijtimoiy jihatlari yoritilib, uning kommunikativ jarayondagi o‘rni ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, nutq faoliyatining rivojlanish bosqichlari, unga ta’sir etuvchi omillar va o‘qitish metodlari tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy kommunikativ yondashuvlarning samaradorligi asoslab beriladi. Natijalar og‘zaki nutq ko‘nikmalarini rivojlantirishda interaktiv usullarning muhimligini ko‘rsatadi.
og‘zaki nutq, nutq faoliyati, kommunikativ kompetensiya, nutq ko‘nikmasi, interaktiv metodlar, til o‘rganish, psixolingvistika, muloqot jarayoni, nutq rivojlanishi, til o‘qitish
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA SOFT SKILLSNI BAHOLASH MEZONLARI VA DIAGNOSTIK USULLARI.
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda soft skillsni shakllantirish va ularni baholashning ilmiy asoslari yoritiladi. Bolalarning kommunikativ, emotsional va ijtimoiy kompetensiyalarini aniqlash mezonlari ishlab chiqilib, ularni diagnostika qilishning samarali usullari bayon etiladi. Shuningdek, pedagogik kuzatuv, o‘yin faoliyati va interfaol metodlarning soft skills rivojlanishiga ta’siri asoslab beriladi. Maktabgacha ta’lim jarayonida individual yondashuvni takomillashtirish zarurligi ko‘rsatib beriladi.
soft skills, maktabgacha ta’lim, ijtimoiy kompetensiya, emotsional rivojlanish, kommunikativ ko‘nikma, diagnostika, baholash mezonlari
THE IMPACT OF UZBEKISTAN’S ACCESSION TO THE WORLD TRADE ORGANIZATION ON ITS ECONOMIC GROWTH
This paper analyzes the impact of accession to the World Trade Organization on economic growth. The study examines how integration into the multilateral trading system influences key macroeconomic indicators, including gross domestic product dynamics, export performance, foreign direct investment inflows, and overall market competitiveness. Particular attention is paid to structural reforms in trade policy, tariff liberalization, and institutional adjustments required for full integration into the global trading system. The findings indicate that membership in the organization can enhance long-term economic growth prospects through improved market access and increased efficiency, although short-term adjustment challenges may arise for domestic industries.
World Trade Organization, economic growth, trade liberalization, foreign direct investment, export performance, economic integration, market reforms, competitiveness.
AKUSTIKA ASOSLARI. TIBBIYOTDA TOVUSHDAN FOYDALANISH
Mazkur ilmiy maqolada akustika asoslari va tovush to‘lqinlarining fizik xususiyatlari hamda ularning tibbiyot sohasidagi qo‘llanilish imkoniyatlari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Akustika — muhitda tarqaluvchi mexanik tebranishlar haqidagi fan bo‘lib, tovushning chastotasi, amplitudasi, intensivligi va tezligi kabi asosiy parametrlar inson organizmiga turlicha ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada tovushning biologik tizimlarga ta’sir mexanizmlari, ayniqsa ultratovushning diagnostik va terapevtik xususiyatlari batafsil yoritilgan. Zamonaviy tibbiyotda ultratovush tekshiruvlari (UZI), dopplerografiya, fonokardiografiya va akustik terapiya usullarining amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, tovush to‘lqinlarining to‘qimalar bilan o‘zaro ta’siri, aks sado (echo) fenomeni, to‘lqinlarning yutilishi va sinishi jarayonlari ilmiy asosda izohlanadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, akustik texnologiyalar invaziv bo‘lmagan, xavfsiz va samarali diagnostika usullarini rivojlantirishda muhim o‘rin tutadi hamda kelajakda individual tibbiyot rivojiga katta hissa qo‘shadi.
akustika, tovush to‘lqinlari, ultratovush, UZI, dopplerografiya, fonokardiografiya, akustik terapiya, biologik ta’sir, diagnostika, tibbiyot
LOTIN VA YUNON TERMINLARINING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI VA ZAMONAVIY TIBBIY TERMINOLOGIYADAGI O‘RNI
Ushbu maqolada zamonaviy tibbiyotning insoniy asosi hisoblangan lotin va yunon tillarining o‘zaro integratsiyasi va ularning terminologik tizim sifatida shakllanish qonuniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda tibbiyot tili shunchaki so‘zlar yig‘indisi emas, balki asrlar davomida shakllangan, qat’iy strukturaga ega bo‘lgan mantiqiy tizim ekanligi ko‘rsatib berilgan.Maqolaning asosiy qismida duplet (juftlik) terminlar masalasiga alohida e’tibor qaratilgan: nima uchun anatomiya sohasida lotincha nomenklatura ustunlik qilishi, klinik fanlarda esa yunoncha o‘zaklar (terminoelementlar) yetakchilik qilishi qiyosiy misollar yordamida asoslangan. Shuningdek, maqolada yunon-lotin terminologiyasining zamonaviy tibbiyotdagi universal kommunikativ funksiyasi ochib berilgan. Bu tillarning "o‘lik til" maqomida bo‘lishi, aslida, terminlarning ma’noviy barqarorligini ta’minlashi va turli milliy tillardagi shifokorlar o‘rtasida yagona ilmiy tushuncha hosil qilishi isbotlangan.Xulosa qismida yangi paydo bo‘layotgan tibbiy texnologiyalar (gen muhandisligi, nanotibbiyot, raqamli diagnostika) uchun atamalar hali ham ushbu klassik tillar negizida yaratilayotgani, bu esa lotin va yunon tillarining kelajakda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmasligini anglatishi ta’kidlanadi.
COVID-19 ПАНДЕМИЯСИНИНГ МИКРОБИОЛОГИК ЖИҲАТЛАРИ
COVID-19 пандемияси замонавий тиббиёт ва микробиологияда энг муҳим глобал муаммолардан бири сифатида намоён бўлди. Ушбу мақолада SARS-CoV-2 вирусининг микробиологик хусусиятлари, унинг тузилиши, репликация механизми, патогенлиги ва тарқалиш омиллари кенг ёритилган. Тадқиқот мақсади — вируснинг морфологик ва генетик хусусиятларини таҳлил қилиш ҳамда инфекция жараёнидаги микробиологик омилларни баҳолашдан иборат. Натижалар шуни кўрсатдики, SARS-CoV-2 юқори даражада мутацияланиш қобилиятига эга бўлиб, бу унинг тарқалиш тезлиги ва патогенлигини оширади. Хулоса қилиб айтганда, вируснинг микробиологик хусусиятларини чуқур ўрганиш пандемияни назорат қилиш ва самарали даволаш усулларини ишлаб чиқишда муҳим аҳамиятга эга.