BURUN BO‘SHLIG‘I VA PARANAZAL SINUSLAR TARAQQIYOTI, BURUN ANOMALIYALARI: SEPTUM, ARTERIYA VA BOSHQA NUQSONLAR (MEDICINE, PEDAGOGY AND TECHNOLOGY: THEORY AND PRACTICE, 2026)
Burun bo‘shlig‘i va paranazal sinuslar nafas olish tizimining yuqori qismiga mansub bo‘lib, havoni isitish, namlash, tozalash, hid bilish, ovoz rezonansi va bosh skeleti vaznini kamaytirishda muhim ahamiyatga ega. Ularning embrional taraqqiyoti murakkab jarayon bo‘lib, yuz skeleti, burun kapsulasi, og‘iz-burun pardasi, burun to‘sig‘i, lateral burun devori, burun chig‘anoqlari va paranazal sinuslarning bosqichma-bosqich shakllanishi bilan bog‘liq. Taraqqiyotdagi kichik buzilishlar ham tug‘ma burun nuqsonlari, xoanal atreziya, burun yo‘llari torayishi, septum qiyshayishi, burun chig‘anoqlari anomaliyalari, sinuslarning gipo- yoki aplaziyasi hamda qon tomir tuzilishlarining klinik ahamiyatli o‘zgarishlariga olib kelishi mumkin.Tibbiyotda bu mavzuni chuqur o‘rganish LOR, pediatriya, neonatologiya, yuz-jag‘ jarrohligi, radiologiya va stomatologiya amaliyoti uchun muhimdir. Ayniqsa yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda ikki tomonlama xoanal atreziya hayot uchun xavfli nafas yetishmovchiligiga sabab bo‘lishi mumkin. Burun septumi deformatsiyalari esa burun bitishi, surunkali rinosinusit, bosh og‘rig‘i, hid bilish pasayishi, uyqu buzilishi va nafas olish qiyinlashuvi bilan namoyon bo‘ladi. Burun oldingi qismidagi Kiesselbach chigali esa burun qonashlarining eng ko‘p uchraydigan anatomik manbalaridan biridir