Journal of Science-Innovative Research in Uzbekistan
JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN (ISSN: 2992-8869) ilmiy jurnalining (O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi AOKAning 081360-sonli Guvohnomasi asosida)2-tom 9-soni uchun qabul e'lon materiallari. Qabul tillari: O'zbek, rus, ingliz, Davriyligi: 1 yilda 12 marotaba nashr SJIF 2024: 5.047 ResearchBib Impact Factor: 9.654 / 2024
IJTIMOIY-SIYOSIY JARAYONLARDA XOTIN-QIZLARNING O‘RNI VA ROLI
Ushbu maqolada ijtimoiy-siyosiy jarayonlarda xotin-qizlarning o‘rni va roli har tomonlama tahlil etiladi. Unda ayollarning davlat boshqaruvi, parlament faoliyati, mahalliy kengashlar, fuqarolik jamiyati institutlaridagi ishtiroki va ularning jamiyat taraqqiyotiga qo‘shayotgan hissasi yoritiladi. Shuningdek, ayollarning siyosiy faolligini oshirishga qaratilgan islohotlar, gender tenglik siyosati, huquqiy kafolatlar, ta’lim va iqtisodiy imkoniyatlarning kengayishi natijasida yuzaga kelayotgan o‘zgarishlar o‘rganiladi. Maqolada xotin-qizlar liderligini rivojlantirish, ularning ijtimoiy-siyosiy hayotdagi faolligini oshirishning dolzarb masalalari va mavjud muammolarni bartaraf etish yo‘llari tahliliy yondashuv asosida ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari jamiyatda gender siyosatini kuchaytirish va ayollarning ijtimoiy rolini yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Copyright (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
THEORETICAL FOUNDATIONS OF DEVELOPING ENGINEERING THINKING AND CREATIVE PROBLEM-SOLVING THROUGH ROBOTICS IN PRESCHOOL EDUCATION
This study explores the theoretical foundations for fostering engineering thinking and creative problem-solving skills in preschool children through robotics education. Robotics, as an interdisciplinary approach, integrates science, technology, engineering, and mathematics (STEM) concepts, providing young learners with hands-on experiences that stimulate cognitive development, creativity, and logical reasoning. The research emphasizes the significance of early exposure to technological tools and interactive learning environments in shaping critical thinking and innovative capacities. The theoretical analysis highlights educational strategies, developmental psychology principles, and pedagogical approaches that support the introduction of robotics in early childhood settings. This work serves as a basis for designing curricula and activities that encourage problem-solving, experimentation, and the development of engineering skills from a young age.
OBLIGAT HUJAYRA ISCHI PARAZITLARINING ODAM ORGANIZMIDAGI AXAMIYATI
Ushbu maqolada obligat hujayra ichi parazitlarining odam organizmidagi biologik xususiyatlari, patogenez mexanizmi, klinik ahamiyati, ularni aniqlash va davolashning zamonaviy yondashuvlari tahlil qilinadi. Obligat hujayra ichi parazitlar — faqat tirik hujayra ichida ko‘payishga qodir bo‘lgan mikroorganizmlar bo‘lib, ular viruslar, xlamidiyalar, riketsiyalar va ayrim protozoylar guruhiga mansub. Bu parazitlar inson salomatligi uchun jiddiy xavf tug‘diradi, surunkali infeksiyalar, immun tizim zaiflashuvi va og‘ir klinik oqibatlarga sabab bo‘lishi mumkin. Maqolada ularning biologik tuzilmalariga xos moslanishlar, hujayra ichida yashash strategiyalari va diagnostik imkoniyatlar ilmiy asosda yoritiladi.
TARBIYA DARSLARIDA O’QUVCHILARDA KOGNITIV QIZIQISHNI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK ASOSLARI
Ushbu maqolada tarbiya darslarida o‘quvchilarda kognitiv qiziqishni shakllantirishning psixologik va pedagogik asoslari yoritilgan. Kognitiv qiziqishning rivojlanishi o‘quvchilarning mustaqil fikrlashi, tahlil qilish, izlanish olib borish, atrof-muhitni anglash kabi aqliy jarayonlarning faollashuviga olib kelishi ta’kidlanadi. Tadqiqotda tarbiya darslari mazmuni, o‘quvchilarning yosh xususiyatlari, o‘qituvchining motivatsion yondashuvi va interaktiv metodlar kognitiv qiziqishni shakllantirishda muhim omil ekani asoslab berilgan. Shuningdek, dars jarayonida muammo qo‘yish, savol-javob, rolli o‘yinlar, kuzatish va tahlilga asoslangan metodlar orqali o‘quvchilarda bilishga intilish, o‘rganishga ehtiyoj va tafakkur faolligi kuchayishi ilmiy jihatdan bayon etilgan
THE GOAL AND TASK OF DEVELOPING MORAL-CULTURAL RELATIONS AMONG TEACHERS
This article considers the urgent issue of developing professional, ethical and cultural relations in students of pedagogical specialties who are future teachers. The authors emphasize that the development of teachers as individuals capable not only of imparting knowledge, but also of instilling in their students moral values and respect for cultural diversity directly depends on the quality of their moral and cultural preparation. The article analyzes the main components of moral relations, such as responsibility, honesty, justice and respect for each student, as well as cultural relations such as tolerance, intercultural competence and appreciation of cultural heritage. It considers the impact of these relations on teaching, creating a favorable educational environment and developing a civic position in the younger generation.
TURLI NUQSONLARGA EGA BOLALARNING PSIXIK RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI VA ULARNING KORREKSIYALASH YO’LLARI
Mazkur maqolada turli nuqsonlarga ega bolalarning psixik rivojlanishi muayyan diagnostik holatga xos aniq yoritiladi. lntellektual nuqsonlar bolalarda tushunish, xotira va muammolarni hal etish qobiliyatlarini susaytiradi. Hissiy va xulqiy buzilishlar diqqat, o‘zini boshqarish va hamkasblar bilan aloqada muammolar paydo qiladi. O‘qitishda inklyuziv dasturlar, maxsus ta’lim rejasi va qo‘llab-quvvatlovchi o‘quv muhit bolalarning o‘quv muvaffaqiyati va ijtimoiy integratsiyasini oshiradi. Ota-ona va oilaviy qo‘llab-quvvatlash — darslarni uyda davom ettirish, hissiy barqarorlikni ta’minlash hamda terapevtik texnikalarni mustahkamlash uchun zarur.
SUN’IY INTELLEKT VA CHATGPT: TA’LIM, IJOD VA KUNDALIK HAYOTDAGI AMALIY QO‘LLANILISHI
Ushbu maqolada zamonaviy texnologiyalar rivoji kontekstida sun’iy intellekt, xususan ChatGPT tizimining jamiyat hayotidagi o‘rni yoritiladi. ChatGPT foydalanuvchi bilan tabiiy muloqot olib borish, murakkab mavzularni sodda tushuntirish, ijodiy ishlar va mustaqil fikrlashni qo‘llab-quvvatlash, matn yaratish va tahrirlashda yordam berish kabi funksiyalarga ega. Shuningdek, uning kundalik hayotdagi amaliy ahamiyati — reja tuzish, tarjima qilish, ma’lumotlarni tartibga solish va motivatsion yordam ko‘rsatishda namoyon bo‘ladi. Maqolada sun’iy intellektdan foydalanishda ehtiyotkorlik va tanqidiy yondashuv zarurligi ham ta’kidlanadi.
IQTISODIYOTNI AI YORDAMIDA RAQAMLASHTIRISH: TURIZM, KREATIV INDUSTRIYALAR VA IQTISODIY SAMARADORLIKNING KOMPLEKS TAHLILI
Ushbu maqola sun’iy intellekt (AI) texnologiyalarining iqtisodiyot va menejment sohalaridagi rivojlanishi, amaliy qo‘llanilishi hamda global va mahalliy iqtisodiyotga ta’sirini tahlil qiladi. Maqolada AI tushunchasi, uning vazifalari va imkoniyatlari batafsil yoritilgan, shuningdek, biznes jarayonlarini avtomatlashtirish, moliya, marketing, transport va energetika sohalarida qo‘llanilishi misollar bilan ko‘rsatilgan. Global tajriba va tadqiqotlar (Jahon Iqtisodiy Forumi, McKinsey & Company) asosida sun’iy intellektning mehnat bozori, kasblar evolyutsiyasi va iqtisodiy samaradorlikka ta’siri tahlil qilingan.
INSON KAMOLOTIGA TA’SIR QILUVTI TASHQI PSIXIK OMILLAR
Ushbu maqolada inson kamolotiga ta’sir qiluvchi tashqi psixik omillar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, shaxsning ruhiy, ijtimoiy va ma’naviy rivojlanishi ko‘plab tashqi omillarga bog‘liq bo‘lib, oilaviy muhit, tengdoshlar guruhi, ta’lim muhiti, media va milliy madaniyat eng muhim faktorlar sifatida ajralib turadi. Tadqiqot davomida O‘zbekistonlik olimlar fikrlari va milliy kontekst tahlil qilinib, shaxs kamolotining barqarorligi va ijtimoiy moslashuvi uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi. Maqola natijalari shuni ko‘rsatadiki, tashqi psixik omillarni hisobga olgan holda shaxsni rivojlantirish strategiyalari ishlab chiqish, yoshlar va kattalar uchun ruhiy barqarorlik va ijtimoiy identifikatsiyani oshirishda samarali vosita bo‘lib xizmat qiladi.
BOLA TARBIYASIDA OILAVIY QADRIYATLAR, MAFKURAVIY TA’SIR VA G‘OYAVIY IMMUNITETNING AHAMIYATI
Ushbu maqola bola tarbiyasida oilaviy qadriyatlar, mafkuraviy ta’sir va g‘oyaviy immunitetning ahamiyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning maqsadi — oilaviy muhit va tarbiyaviy yondashuvlar bolaning shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishiga, mafkuraviy barqarorligiga va g‘oyaviy immunitetining shakllanishiga ta’sirini aniqlashdir. Tadqiqot metodologiyasi sifatida empirik kuzatuvlar, so‘rovnomalar va psixologik tahlil usullari qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, oilaviy qadriyatlar bolaning axloqiy, ijtimoiy va ruhiy rivojlanishida poydevor vazifasini bajaradi; mafkuraviy ta’sir bolaning dunyoqarashi va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantiradi; g‘oyaviy immunitet esa bolani zararli tashqi ta’sirlardan himoya qiladi va ruhiy barqarorligini mustahkamlaydi. Tadqiqot shuningdek, oilaviy tarbiyaning maktab, mahalla va ijtimoiy muassasalar bilan uyg‘un ishlashining samaradorligini ta’kidlaydi. Xulosa qilib aytganda, oilaviy qadriyatlar, mafkuraviy ta’sir va g‘oyaviy immunitetning uyg‘unligi bolaning barkamol shaxs sifatida rivojlanishi va jamiyatga moslashuvini ta’minlaydi.
SUN’IY INTELLEKT TIZIMLARI RIVOJI VA ULARNING JAMIYATGA TA’SIRI
Ushbu ishda sun’iy intellekt (SI) tizimlarining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va ularning zamonaviy jamiyat hayotiga ko‘rsatayotgan ta’siri yoritiladi. Mavzu doirasida sun’iy intellektning asosiy yo‘nalishlari, ularning amaliyotdagi qo‘llanilishi, ijobiy va salbiy jihatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, SI texnologiyalarining kelajakda inson faoliyatiga ta’siri, iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlarda tutgan o‘rni haqida ilmiy mulohazalar beriladi. Tadqiqot natijalari sun’iy intellektning ahamiyatini tushunish, uni to‘g‘ri boshqarish va jamiyat taraqqiyotiga xizmat qildirish uchun zarur xulosalarni o‘z ichiga oladi.
Ushbu maqolada insondagi ijobiy va salbiy hislatlarning falsafiy, psixologik va ijtimoiy mazmuni o‘rganiladi. Inson xarakterining shakllanishida nur (ijobiylik) va zulmat (salbiylik) o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirning o‘rni tahlil qilinadi. Shaxs kamoloti, ruhiy barqarorlik va ma’naviy yetuklik insonning ushbu ikki qutbni qanday boshqarishi bilan chambarchas bog‘liq ekani ilmiy nuqtai nazardan yoritiladi. Shuningdek, Fitrat, Alisher Navoiy, Albert Camus, Victor Hugo va Carl Jung kabi mutafakkirlar fikrlari asosida insonning ruhiy murakkabligi, ichki kurashi va o‘zini anglash jarayoni kengaytirilgan holda sharhlanadi.
REVMATIZM: PATOGENEZ, KLINIKA VA DAVOLASH YONDOSHUVLARI
Ushbu maqolada revmatizm kasalligining patogenezi, klinik ko‘rinishlari va davolash usullari tahlil qilinadi. Revmatizm yurak, bo‘g‘imlar va boshqa organ tizimlarida immunologik va yallig‘lanish jarayonlari orqali namoyon bo‘ladigan surunkali kasallik hisoblanadi. Maqolada kasallikning etiologiyasi, asosiy simptomlari, diagnostika metodlari va zamonaviy davolash strategiyalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, profilaktika choralari va bemorlarning hayot sifatini yaxshilash yo‘llari ham tahlil qilinadi.
В данной статье рассматриваются теоретические основы, методологическая эволюция и практическое значение криминалистической трассологии как ключевого раздела судебной экспертизы, занимающегося выявлением и интерпретацией следовых структур. Исследование объединяет классические принципы расследования с современными цифровыми и трехмерными аналитическими инструментами, показывая, как трасологическая экспертиза способствует реконструкции событий преступления, проверке следственных гипотез и установлению связи преступников с местом преступления. На основе синтеза научной литературы, полевых наблюдений и сравнительного методологического анализа в статье оценивается доказательственная ценность материальных следов — следов ног, отпечатков инструментов, отпечатков шин, микроцарапин — и освещаются возникающие проблемы, связанные с цифровым документированием следов, ухудшением состояния следов под воздействием окружающей среды и допустимостью трасологических доказательств в суде. Результаты показывают, что методологическая строгость трасологической экспертизы значительно повышает объективность и объяснительную силу уголовных расследований.
LARINGOTRAXEAL KASALLIGIDA MIKROORGANIZMLARNING AHAMIYATI
Ushbu ilmiy maqola laringotraxeal kasalliklarning rivojlanishida mikroorganizmlarning ahamiyatini ilmiy manbalarga tayangan holda yoritadi. Laringotraxeal kasalliklar nafas yo‘llarining yuqori bo‘limida kechadigan yallig‘lanish jarayonlari bilan tavsiflanib, bakteriyalar, viruslar va qo‘ziqorinlarning patogen xususiyatlari ularning etiologik omillarini shakllantiradi. Ilmiy adabiyotlar tahlilimikroorganizmlarning nafas yo‘llari to‘qimalariga kirib borishi, ularning immunologik javobni o‘zgartirishi, shuningdek, kasallikning og‘ir kechishiga olib keluvchi omillarni aniqlash imkonini beradi. Ushbu maqolada mikroorganizmlarning biologik xususiyatlari, patogenlik darajasi va laringotraxeal kasallik patogeneziga ko‘rsatadigan ta’siri ilmiy asoslangan holda ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari zamonaviy tashxislash, davolash va profilaktik yondashuvlarni takomillashtirishda muhim ahamiyatga ega.
nafas yo‘llarida yallig‘lanish jarayoni,
EVALUATING THE EFFECTIVENESS OF TARGETED ADVERTISING ALGORITHMS ON SOCIAL MEDIA: AN AI-BASED APPROACH
В этом исследовании изучается растущее влияние алгоритмов таргетированной рекламы на базе ИИ в экосистемах социальных сетей и дается комплексная оценка их эффективности с помощью междисциплинарной аналитической структуры. Объединяя идеи из вычислительной рекламы, исследований цифрового поведения, алгоритмического управления и маркетинговой аналитики, исследование изучает, как механизмы, управляемые ИИ, такие как профилирование пользователей, поведенческое прогнозирование, персонализация в реальном времени и контекстуальный вывод, меняют архитектуру онлайн-убеждения. Анализ опирается на эмпирические результаты, метрики эффективности и сравнительные алгоритмические структуры для оценки того, насколько точно таргетированная реклама влияет на показатели вовлеченности, результаты конверсии и удержание аудитории.
FORENSIC PHOTOGRAPHY AND VIDEO RECORDING
В данной статье рассматривается методологическое, техническое и доказательственное значение судебной фото- и видеосъемки в современной практике расследования уголовных дел. Особое внимание уделяется трансформации методов визуального документирования под влиянием цифровых технологий, повышению точности оптических приборов и появлению стандартизированных протоколов, обеспечивающих достоверность визуальных доказательств в судебном разбирательстве. Исследование объединяет теоретические подходы судебной экспертизы, права и цифровой обработки изображений, а также эмпирические наблюдения из следственной практики.
DIGITAL CULTURE AND HISTORICAL TRADITIONS OF UZBEKISTAN: CONFLICT OR SYNTHESIS?
This article examines the interaction between digital culture and historical traditions in Uzbekistan, focusing on how the processes of digitalization affect the perception, transmission, and transformation of national heritage. The study relies on the methods of digital anthropology, cultural studies, and communication theory to analyze the dual nature of the digital revolution: as a challenge to authenticity and as an opportunity for cultural revitalization. The findings demonstrate that digital platforms are not only reshaping modes of cultural expression but also becoming crucial in preserving and reinterpreting Uzbekistan’s historical memory. The digital environmentsimultaneously produces both risks of cultural simplification and new models of creative synthesis between traditional and modern values.
O'ZBEKISTONDA AGROTURIZMNI INNOVATSION RIVOJLANTIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMLARI (NAVOIY VILOYATI MISOLIDA)
Maqolada O‘zbekistonda agroturizm sohasini innovatsion yo‘nalishda rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlari chuqur tahlil qilinadi. Maqolada Navoiy viloyati misolida agroturizm infratuzilmasining hozirgi holati, iqtisodiy salohiyati, mavjud muammolar hamda ularni bartaraf etishning zamonaviy mexanizmlari yoritilgan. Shuningdek, maqolada davlat-xususiy sheriklik asosida agroturizmni rivojlantirish modeli,
BOLALAR ADABIYOTIDA MILLIY QADRIYATLARNI ZAMO
Bolalar adabiyotida milliy qadriyatlarni zamonaviy tilda ifodalash tendensiyalari zamonaviy global va milliy madaniy muhitda adabiyotning rivojlanishini aks ettiradi. Ushbu maqola bolalar adabiyotida milliy qadriyatlar, jumladan, milliy identifikatsiya, madaniy meros, oilaviy qadriyatlar va ijtimoiy mas'uliyatni zamonaviy til va uslublar orqali ifodalashning tendensiyalarini o'rganib, ularning ilmiy dolzarbligini yuqori darajada yoritadi. Tadqiqot Google Scholar, ResearchGate, PMC va o'zbek ilmiy bazalari (masalan, tilvaadabiyot.uz, scienceweb.uz) kabi yuqori mavqedagi indekslangan manbalarga asoslanadi. Maqola bolalar adabiyotining raqamli va global transformatsiyasini tahlil qilib, milliy qadriyatlarning zamonaviy shakllardagi ta'sirini muhokama qiladi.
XASHAKI LAVLAGINING (BETA VULGARIS SUBSP. VULGARIS VAR. CRASSA) XORAZM VILOYATI SHAROITIDA EKISH SXEMALARI VA O‘G‘IT ME’YORLARINI ANIQLASH
Ushbu tadqiqotda Xorazm viloyati sharoitida xashaki lavlagining (Beta vulgaris subsp. vulgaris var. crassa) turli ekish sxemalari va mineral o‘g‘it me’yorlariga bo‘lgan agrobiologik reaksiyasi o‘rganildi. Tadqiqotdan maqsad – o‘simlikning hosildorligini va ildizmeva sifat ko‘rsatkichlarini optimallashtiruvchi agrotexnik omillarni aniqlashdan iborat. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, yuqori o‘g‘it me’yori (N₂₀₀P₁₂₀K₁₂₀) va 90×25 sm ekish sxemasi o‘simlik biomassasi hamda ildizmeva shakar miqdorini oshiradi. Ushbu ma’lumotlar Xorazm vohasi sharoitida xashaki lavlagini yuqori hosilli va sifatli ozuqa ekini sifatida tavsiya etish imkonini beradi.
MAKKAJO’XORI NAVLARINING HOSILDORLIGIGA O’G’IT ME’YORI VA KO’CHAT QALINLIGINING TA’SIRI HAMDA HOSIL YIG’IMI.
Mazkur maqolada makkajo’xori navlarining hosildorligiga turli o’g’it miqdori va ko’chat qalinligining ta’siri hamda hosil yig’imi o'rganilgan. Makkajo’xori (Zea mays L.) o’simliklarining mahsuldorligi ko’plab agrotexnik omillarga bog’liq, xususan o’g’it me’yori va ko’chat qalinligi muhim rol o’ynaydi. Yuqori don hosilini olish uchun optimal ekish zichligi va o’g’it me’yorini aniqlash zarur. Ushbu tadqiqotning maqsadi “Kardu-1000” va “Kelajak-100” navlarida turli ko’chat qalinligi va NPK o’g’it me’yorining o’sish, hosil komponentlari va don hosiliga ta’sirini o’rganishdir.
ЗАИМСТВОВАННЫЕ СЛОВА С УЗБЕКСКОГО НА РУССКИЙ ЯЗЫК
Заимствованные слова — это слова, которые заимствованы из одного языка в другой. Узбекский и русский языки имеют много таких слов, особенно в области культуры, науки, техники и повседневной жизни. Ниже приведены некоторые примеры, заимствованные слов и их значения.
OTM TALABALARI MUSTAQIL TA’LIM FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISHNING METODIK ASOSLARI
Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida mustaqil ta’limni tashkil etishning samarali usullari va ularning talabalarning kasbiy kompetentligini shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Jumladan, bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining sotsiolingvistik va kommunikativ kompetentligini rivojlantirishda auditoriyadan tashqari va auditoriyada o‘qituvchi bilan hamkorlikda olib boriladigan mustaqil mashg‘ulotlar, ilmiy-tadqiqot va ijtimoiy-hayotiy topshiriqlarning ahamiyati ko‘rsatib o‘tiladi.
«ГОСПИТАЛЬНАЯ ШКОЛА» – ЭТО НОВОЕ НАПРАВЛЕНИЕ ОБУЧЕНИЯ И ВОСПИТАНИЯ ДЕТЕЙ
В данной работе ведется речь о новом направление обучения и воспитания детей, находящихся на длительном лечении в стационарах, о проектах школ «УчимЗнаем» и «Мехрли Мактаб», специфики деятельности и проблемах подготовки госпитальных педагогов а также о результатах анкетирования проведенного в институте детства Московского педагогического государственного университета.
«QIRIQ QIZ» DÁSTANINDA QOLLANILǴAN SESLIK QUBILISLARDIŃ QOLLANILIW ÓZGESHELIGI
Bu maqolada qoraqalpoq dostoni hisoblangan «Qirq qiz» dostonida alliteraciya, assonans, anafora va efiforalarning qo`llanilish masalasini tahlil qildik. Ular haqida ham malumotlar keltirib ótildi. Misollar bilan malumotlar berildi.
Ushbu maqolada til madaniyati va nutq odobi tushunchalari ilmiynazariy hamda amaliy jihatdan keng yoritiladi. Til madaniyati insonning o‘z fikrini aniq, ravon va mantiqiy tarzda ifoda etishi, adabiy til me’yorlariga amal qilishi hamda nutqiy kompetensiyasini rivojlantirishda muhim vosita ekanligi ta’kidlanadi. Shuningdek, nutq odobi muloqot jarayonida insonning o‘zaro hurmat, e’tibor va ijtimoiy me’yorlarga rioya etish madaniyatini namoyon etishi sifatida talqin qilinadi. Maqolada til madaniyatining shakllanish omillari, nutq odobining tarixiy va milliy an’analarga asoslangan xususiyatlari, ularning ijtimoiy munosabatlarda tutgan o‘rni tahlil qilinadi. Bundan tashqari, yosh avlodni nutqiy madaniyat ruhida tarbiyalashning pedagogik ahamiyati, zamonaviy ta’lim jarayonida interfaol metodlardan foydalanish orqali nutq odobi va til madaniyatini shakllantirish masalalariga ham alohida e’tibor qaratiladi. Natijada, maqolada til madaniyati va nutq odobi masalalarining o‘zaro uyg‘unligi, ularning shaxs ma’naviy kamoloti va jamiyat madaniy taraqqiyotidagi roli ilmiy asosda ochib beriladi.
INGLIZ TILI GRAMMATIKASINING RIVOJLANISHI: QADIMGI INGLIZCHADAN ZAMONAVIY INGLIZCHAGACHA
Ushbu maqolada ingliz tili grammatikasining tarixiy taraqqiyoti – qadimgi ingliz tilidan boshlab zamonaviy ingliz tiligacha bo‘lgan davr izchil yoritiladi. Tadqiqotda morfologik, sintaktik va leksik darajadagi o‘zgarishlar hamda ularning ijtimoiy-siyosiy va madaniy omillar ta’sirida shakllanishi tahlil qilingan. Norman bosqini, lotin va fransuz tilidan kirib kelgan so‘zlar, Uyg‘onish davri hamda preskriptiv grammatika an’analarining ingliz tiliga ko‘rsatgan ta’siri alohida o‘rganilgan. Qiyosiy tarixiy tilshunoslik va korpus tahlili asosida olib borilgan tadqiqot ingliz tili grammatikasining murakkab flektiv tizimdan asosan analitik tuzilmaga o‘tganini, bunda so‘z tartibi va yordamchi fe’llarning markaziy o‘rin egallaganini ko‘rsatadi. Natijada ingliz tili xalqaro miqyosda fan, madaniyat va diplomatiya tili sifatida mustahkam o‘rin egallagan.
CHALLENGES IN TRANSLATING IDIOMS FROM ENGLISH INTO UZBEK
Translating idioms from English into Uzbek is one of the most challenging areas in translation studies, as idioms are deeply rooted in the culture, history, and worldview of a particular language community. Unlike ordinary vocabulary, idiomatic expressions often carry figurative meanings that cannot be understood through direct translation of individual words. For example, the English idiom “kick the bucket” cannot be translated literally into Uzbek (chelakni tepmoq), as this would cause misunderstanding; instead, it requires a cultural or functional equivalent such as “vafot etmoq”.
BARQARORLIKKA YO’NALTIRILGAN YASHIL TRANSFORMATSIYA: TARMOQLARARO YONDASHUVLAR
So‘nggi yillarda dunyo miqyosida barqaror rivojlanish konsepsiyasi ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik sohalarning ajralmas qismi sifatida qaralmoqda. Global iqlim o‘zgarishi, tabiiy resurslarning qisqarishi va atrof-muhitning degradatsiyasi insoniyatni yashil transformatsiya yo‘nalishida yangicha yondashuvlarni shakllantirishga undamoqda. Mazkur maqolada “barqarorlikka yo‘naltirilgan yashil transformatsiya” tushunchasi keng qamrovda tahlil qilinib, uning turli tarmoqlarga ta’siri nazariy va amaliy jihatdan ko‘rib chiqiladi.