(untitled) (Yangi O’zbekistonda Tabiiy va Ijtimoiy-gumanitar fanlar respublika ilmiy amaliy konferensiyasi, 2026)
Inson tanasining hayotiy faoliyati ovqatlanish, qon aylanish va olish tizimlari bir-biriga bog’liqdir. Ovqatlanish orqali olingan oziq (masalan, glukoza va nafas olishdan olingan kislorod markaziy vazifani bajaruvchi qon aylanish tizimi orqali barcha hujayralarga yetkaziladi.Hujayra ichidagi mitoxondriyalarda kislorod yordamida oziq moddalar oksidlanib, hayot uchun zarur bo’lgan energiya (ATF) hosil bo’ladi. Qon aylanish tizimi, shuningdek, metabolizm natijasida hosil bo’lgan chiqindi moddalarni (CO2 kabi) organizmdan chiqarish uchun tegishli organlarga tashiydi. Bu murakkab jarayon metabolizm deb ataladi va sog’lom faoliyat uchun har uch tizimning muvofiqlashtirilgan ishi hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ushbu tezisda ovqat hazm qilish jarayonida hosil bo‘ladigan ozuqa moddalari organizm hujayralariga yetkazilishida qon aylanish tizimining roli, moddalar almashinuvi jarayonida kislorodning ahamiyati, nafas olish tizimi orqali hujayraviy energetik jarayonlarning ta’minlanishi haqida batafsil ma’lumot berilgan. Qon aylanish va nafas olish tizimlari o‘rtasidagi bog’liqlik natijasida oziqa moddalarining so‘rilishi, tashilishi va energiyaga aylanishi sodir bo‘ladi. Shuningdek noto‘g‘ri ovqatlanishning ushbu tizimlarga salbiy ta’siri tahlil qilinadi.