MULTIDISCIPLINARY JOURNAL: FUNDAMENTAL RESEARCH SCIENTIFIC JOURNAL
MULTIDISCIPLINARY JOURNAL: FUNDAMENTAL RESEARCH SCIENTIFIC JOURNAL - (ISSN: 3060-513X) ochiq jurnal boʻlib, turli sohalardagi haqiqiy tadqiqot maqolalarini nashr etadi. Asosiy maqsad xalqaro olimlar uchun intellektual platformani taklif qilish va amaliy fanlar bo'yicha fanlararo tadqiqotlarni ilgari surishdir. Mazkur jurnalning maqsadi zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish jarayoniga innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etish va loyihalash, ta’limni yaxlit rivojlantirish yo‘nalishlari bo‘yicha ijodiy g‘oyalar, taklif va yechimlarni hayotga tatbiq etishdan iborat. Mazkur jurnal materiallaridan oliy ta’lim muassasalari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumta’lim maktablarining professor-o‘qituvchilari, mustaqil izlanuvchilar, aspirantlar, ilmiy xodimlar, iqtidorli talabalar va shu yo‘nalishda ilmiy ishlar olib borayotgan tadqiqotchilar foydalanishlari mumkin. Ommaviy axborot vositasi muassisi: RESEARCH SCIENCE AND INNOVATION HOUSE” MCHJ (bundan buyon matnda “muassis” deb yuritiladi) hisoblanadi. Ommaviy axborot vositasi turi: elektron jurnal Ommaviy axborot vositasi nomi: « MULTIDISCIPLINARY JOURNAL: “FUNDAMENTAL RESEARCH SCIENTIFIC JOURNAL» Ommaviy axborot vositasi tili: o‘zbek , qoraqalpoq , rus va ingliz . Ommaviy axborot vositasi maqsad va vazifalari: Iqtisodiyot, Tibbiyot, Ta’lim, Qishloq xo‘jaligi, Muxandislik soxasida ilmiy ishlarni xalqaro bazalarga integratsiya qilish Ommaviy axborot vositasining maqsadi va ixtisoslashuvi: Ta’lim, Tibbiyot, Qishloq xo‘jaligi, Pedagogika, Tilshunoslik va Texnika sohasidagi yangiliklarni yurtdoshlarimiz hamda dunyo ahlini tanishtirib, DAKning ilmiy maqolalarini va xorijlik ilm ahlining ijod namunalarini yoritib borish. Ommaviy axborot vositasining davriyligi: har oy Ommaviy axborot vositasining manzili: Surxondaryo viloyati, Termiz shahri, Temiryo‘lchi MFY, Uvaysiy ko‘chasi 8A-uy Tarqatish xududi: O‘zbekiston Respublikasi, MDH va dunyo miqyosida Ommaviy axborot vositasi websaytining xavolasi: https://universalpublishings.com/index.php/fundamental Ommaviy axborot vositasining hajmi va formati: 1 yilda 12 ta son 60*84/16
MAKTABGACHA TA’LIMDA MUHANDISLIK TAFAKKURI TUSHUNCHASI VA UNING SHAKLLANISH BOSQICHLARI
Ushbu maqolada maktabgacha ta’limda muhandislik tafakkuri tushunchasi va uning shakllanish bosqichlari o‘rganiladi. Muhandislik tafakkuri masalalarni hal etish qobiliyati, mantiqiy fikrlash, tizimli yondashuv va yechimlarni loyihalash hamda amalga oshirish ko‘nikmalarini o‘z ichiga oladi. Maktabgacha yosh bolalar o‘zlarining tabiiy qiziqishi, ijodiy salohiyati va tadqiqiy faoliyati orqali ushbu ko‘nikmalarni shakllantirishga eng mos davrni tashkil qiladi. Tadqiqotda rivojlanish psixologiyasi, konstruktivistik pedagogika va STEM ta’limi nazariy asoslari yoritilib, yosh bolalar uchun mo‘ljallangan faoliyatlar orqali mantiqiy fikrlash, ijodiy tafakkur va amaliy yechimlar ishlab chiqish muhimligi ta’kidlangan. Muhandislik tafakkurining shakllanish bosqichlarini tushunish pedagoglarga bolalarning kognitiv va ijodiy salohiyatini bosqichma-bosqich rivojlantirishga xizmat qiladigan metodik yondashuvlarni ishlab chiqish imkonini beradi.
DIDACTIC PRINCIPLES, REQUIREMENTS AND FACTORS FOR IMPROVING THE FORMATION OF MORAL AND CULTURAL RELATIONS IN FUTURE TEACHERS
Scientific research dedicated to shaping and educating the consciousness, worldview, and thinking of the younger generation on the basis of enlightenment emphasizes the effective use of the educational ideas of great scholars who made invaluable contributions to the development of world science. In the process of acquiring knowledge, expanding worldview and intellectual potential plays a practical and decisive role, and is regarded as a key pedagogical factor that determines the future.
THE IMPACT OF INFORMATION SECURITY ON THE EDUCATIONAL PROCESS IN THE USE OF CLOUD SERVICES
The rapid digital transformation of the education sector has led to the widespread adoption of cloud computing technologies as essential tools for delivering, managing, and enhancing educational services. Cloud services provide flexibility, scalability, and cost-effectiveness, allowing institutions to support online learning environments and collaborative platforms. However, the integration of these technologies also introduces significant challenges related to information security, data privacy, and service reliability. The protection of sensitive academic and personal information stored in cloud environments has become one of the most pressing issues in modern education systems. This study aims to analyze the impact of ensuring information security in the use of cloud services on the overall quality and continuity of the educational process. Through a review of recent research international publications, the paper identifies key risk categories—technical vulnerabilities, human factor threats, and organizational vulnerabilities. Furthermore, it examines how these factors affect user trust, academic performance, and institutional reputation.
O‘SMIRLARDA DEVIANT XULQ SHAKLLANISHINING IJTIMOIY PSIXOLOGIK DETERMINANTLARI
Ushbu maqolada o‘smirlar davrida deviant xulq-shakllanishini belgilovchi ijtimoiy va psixologik omillar tahlil qilinadi. Tadqiqot ijtimoiy muhit, oilaviy munosabatlar, maktab va tengdosh guruhlarining ta’siri, shuningdek, shaxsiy psixologik xususiyatlar (o‘zini baholash, motivatsiya, stressga chidamlilik) bilan bog‘liq determinantlarni aniqlashga qaratilgan. Maqolada mavjud ilmiy tadqiqotlar, nazariy yondashuvlar va amaliy kuzatishlar asosida deviant xulq shakllanishidagi asosiy omillarni belgilash va ularni kamaytirish yo‘llari ko‘rsatildi. Tadqiqot natijalari o‘smirlarning ijtimoiy moslashuvini yaxshilash va profilaktik ishlarni samarali tashkil etish uchun amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishda foydalanish mumkin.
BLENDED LEARNING MODELIDA KOMMUNIKATIV KOMPETENSIYANI SHAKLLANTIRISH USULLARI
Mazkur maqolada Blended Learning (aralash ta’lim) modeli asosida nemis tili yo‘nalishi magistrantlarida kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishning samarali usullari tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida an’anaviy dars jarayoni bilan raqamli ta’lim vositalarini integratsiyalash natijasida shakllanadigan o‘quvchi faoliyati mexanizmlari, interaktiv muloqot muhiti va real kommunikativ vaziyatlarni modellashtirish imkoniyatlari ilmiy asosda yoritiladi. Blended Learning modeli yordamida talabalarda nutq faoliyati turlari – tinglab tushunish, gapirish, o‘qish va yozish ko‘nikmalarini kompleks rivojlantirish, shuningdek, mustaqil ta’lim, refleksiya va o‘zo‘zini baholash jarayonlarining samaradorligi misollar orqali ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari ushbu modelni nemis tilini o‘qitishda qo‘llash talabalarning lingvistik, sotsiokommunikativ va pragmatik kompetensiyalarini sezilarli darajada oshirishini tasdiqlaydi
BOLALAR RIVOJLANISHIDA O‘YIN FAOLIYATINING PSIXOLOGIK PEDAGOGIK AHAMIYATI
Ushbu maqolada bolalar rivojlanishida o‘yin faoliyatining psixologik va pedagogik ahamiyati ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. O‘yin faoliyati bolaning kognitiv, emotsional, ijtimoiy va jismoniy rivojlanishida asosiy omil sifatida baholanadi. Maqolada o‘yin orqali bolalarning fikrlashi, tasavvuri, ijodkorligi, nutqi va muloqot ko‘nikmalarining shakllanishi, shuningdek o‘yin metodlarining ta’lim jarayonidagi o‘rni yoritilgan. Zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida rivojlantiruvchi o‘yinlarning maktabgacha yoshdagi bolalar ta’limi va tarbiyasidagi o‘rni, psixologik mexanizmlari va pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi.
O'ZBEKISTON SUVEREN, DEMOKRATIK, HUQUQIY,IJTIMOIY VA DUNYOVIY DAVLAT
Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasining davlat sifatidagi asosiy prinsiplari – suverenitet, demokratiya, huquqiylik, ijtimoiy himoya va dunyoviylik – tahlil qilinadi. Maqolada suverenitetning milliy xavfsizlik, hududiy yaxlitlik va mustaqil tashqi siyosatni taʼminlashdagi roli, demokratik institutlar va xalq vakilligi mexanizmlari, huquqiy davlat prinsiplarining qonun ustuvorligi va sud mustaqilligini kafolatlashdagi ahamiyati, ijtimoiy davlat tamoyillari asosida fuqarolarning turmush darajasi va ijtimoiy himoyasini taʼminlash, shuningdek dunyoviylikning diniy erkinlik va milliy barqarorlikni qoʻllab-quvvatlashdagi ahamiyati yoritilgan. Maqolada Oʻzbekistonning zamonaviy davlat qurilishi kontseptsiyasi va uning fundamental prinsiplariga eʼtibor qaratilgan.
ОБРАЗ СЕМЬИ И ЕЕ ТРАНСФОРМАЦИЯ В ЛИТЕРАТУРЕ XX ВЕКА
В статье рассматривается образ семьи и его трансформация в литературе XX века. Анализируются изменения семейных отношений, влияние социальных и культурных факторов на восприятие семьи в художественных произведениях. Особое внимание уделяется тому, как писатели разных эпох отражают конфликт традиций и модернизации, а также эволюцию семейных ценностей в контексте исторических событий.
DEVELOPMENT OF MORAL-CULTURAL RELATIONSHIPS IN STUDENTS IN RUSSIAN LANGUAGE CLASSES
This article explores effective methods and pedagogical approaches aimed at fostering and developing students' moral and cultural attitudes while learning Russian. The authors view Russian as a powerful tool not only for mastering communication skills but also as a foundation for nurturing the younger generation in the spirit of universal values, cultural traditions, and civic responsibility. The article analyzes the role and importance of Russian language lessons in introducing students to the richness of Russian literature, history, and culture, as well as in fostering their appreciation of the importance of respecting language as a national treasure. It emphasizes that through mastering grammar, vocabulary, syntax, and stylistics, students gain the ability not only to express their thoughts correctly but also to understand the deep meanings embedded in works of literary art.
СРАВНИТЕЛЬНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ЖАНРОВ ЭПОСА И РОМАНА
В данной статье проводится сравнительный анализ жанров эпоса и романа. Рассматриваются особенности структуры, художественных средств, тематического содержания и способов раскрытия образов в этих литературных формах. Эпос, как древний жанр, концентрируется на коллективных событиях, героических подвигах и исторических повествованиях, отражая мировоззрение и культурные ценности общества. Роман, напротив, обращается к индивидуальному опыту, внутреннему миру героев, психологическим и эмоциональным аспектам их жизни. В статье анализируются различия и сходства этих жанров, роль эпоса и романа в развитии литературы и культуры, а также их влияние на читателя. Особое внимание уделяется художественным средствам, используемым для создания образов, построения сюжета и передачи идеологических и эмоциональных ценностей.
ЛИРИКА КАК СПОСОБ ВЫРАЖЕНИЯ ИНДИВИДУАЛЬНОГО ОПЫТА
В данной статье рассматривается лирика как важный инструмент выражения индивидуального опыта человека. Лирические произведения позволяют автору передавать свои чувства, эмоции, переживания и внутренние состояния, отражая уникальный жизненный опыт и мировосприятие. Лирика функционирует как особая форма самовыражения, в которой художественные средства, такие как метафора, эпитет, ритм, звукопись и символика, помогают передать сложные эмоциональные и психологические состояния. В статье анализируются различные аспекты лирического творчества: его роль в формировании личности, влияние на эмоциональное и когнитивное развитие, а также способность создавать глубокую связь между автором и читателем. Особое внимание уделяется исследованию того, как индивидуальный опыт проявляется через выбор тематики, художественных приемов и эмоциональной интонации в поэзии.
FORENSIC EXAMINATION OF HANDWRITTEN DOCUMENTS
В данной статье рассматривается судебная экспертиза рукописных документов как специализированная область судебной экспертизы документов, уделяя особое внимание установлению авторства, выявлению подделок и реконструкции особенностей письма посредством научного анализа графических, лингвистических и материальных признаков. В исследовании оцениваются классические методы анализа почерка, а также цифровая обработка изображений, биометрическая оценка и машинное извлечение признаков. Обобщая научные исследования, наблюдения на основе конкретных случаев и сравнительный методологический анализ, статья освещает проблемы интерпретации, возникающие при маскировке почерка, моделировании, искажениях, вызванных тремором, и многослойных углублениях.
THE IMPACT OF INFLUENCER MARKETING ON CONSUMER TRUST AND PURCHASE DECISIONS
В данной статье исследуется, в какой степени инфлюенсер-маркетинг формирует доверие потребителей и влияет на решения о покупке в современных цифровых экосистемах. По мере того, как платформы социальных сетей превращаются в гибридные среды развлечений, формирования идентичности и товарооборота, инфлюенсеры становятся убедительными посредниками, которые преобразуют личный авторитет в коммерческую ценность. Опираясь на междисциплинарные исследования в области психологии маркетинга, цифровой социологии и коммуникационных исследований, исследование оцениваетмеханизмы, посредством которых инфлюенсеры культивируют доверие, снижают воспринимаемый риск и стимулируют намерение совершить покупку посредством парасоциального взаимодействия, сигнализации аутентичности и нарративного убеждения. Используя комплексную методологическую структуру, основанную на научном синтезе, поведенческой интерпретации и сравнительной оценке случаев, статья показывает, что инфлюенсер-маркетинг оказывает существенное влияние на принятие решений потребителями, однако его эффективность обусловлена авторитетом инфлюенсера, релевантностью контента, нормами платформы и прозрачностью спонсорства. Полученные результаты способствуют теоретическим дискуссиям о цифровом убеждении, автономии потребителей и изменении маркетинговой логики в алгоритмически опосредованной среде.
В данной статье рассматриваются теоретические основы, следственное применение и доказательственное значение криминалистической баллистики как специализированной области судебной экспертизы, посвященной анализу огнестрельного оружия, боеприпасов и баллистических взаимодействий. В исследовании рассматривается методологическая эволюция баллистической экспертизы от классической сравнительной микроскопии до современной 3Dвизуализации и алгоритмической реконструкции поверхности. Обобщая научные исследования, полевые наблюдения и сравнительный анализ баллистических инструментов, статья освещает интерпретационные, механические и юридические аспекты баллистической идентификации. Результаты показывают, что строгая методологическая дисциплина в сочетании с проверенными технологическими инструментами повышает точность установления связи между огнестрельным оружием и снарядом, позволяет реконструировать поведение огнестрельного оружия и укрепляет судебно-медицинскую надежность баллистических заключений в судебных разбирательствах.
Texnologik mashinalarning raqamli egizak modellarini yaratish va ularni ishlab chiqarish jarayonida qo‘llash istiqbollari
Ushbu maqolada texnologik mashinalar uchun raqamli egizak (Digital Twin) texnologiyalarini yaratish va ularni ishlab chiqarish jarayonida qo‘llash masalalari yoritilgan. Raqamli egizak modeli yordamida mashinaning real vaqt rejimidagi ishlash holatini kuzatish, nosozliklarni prognoz qilish va texnik xizmat ko‘rsatishni optimallashtirish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Maqolada 3Dmodellashtirish, ma’lumotlarni raqamli sinxronlashtirish va IoT tizimlari bilan integratsiya mexanizmlari ham ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, raqamli egizak texnologiyasini joriy etish texnologik mashinalarning samaradorligi va ishonchliligini sezilarli darajada oshiradi.
SANOAT MASHINALARIDA MATERIAL TANLASHDA TEXNOLOGIK VA IQTISODIY OMILLAR.
Ushbu maqolada sanoat mashinalarida material tanlash jarayonida texnologik va iqtisodiy omillarning ahamiyati tahlil qilinadi. Material tanlashda mexanik xususiyatlar, ish sharoitlari, ishlab chiqarish usullari, narx va iqtisodiy samaradorlik kabi omillar hisobga olinadi. Shuningdek, maqolada optimal material tanlash strategiyalari va sanoat mashinasozligida qo‘llaniladigan ilg‘or yechimlar ko‘rib chiqiladi.
AVTOMATLASHTIRILGAN TEXNOLOGIK MASHINALARNING SAMARADORLIGI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
Ushbu maqolada sanoat korxonalarida avtomatlashtirilgan texnologik mashinalarning samaradorligini baholash va ularning rivojlanish istiqbollari tahlil qilingan. Avtomatlashtirish texnologiyalari — robotlashtirish, sun’iy intellekt, raqamli boshqaruv tizimlari va IoT (Internet of Things) texnologiyalari asosida ishlab chiqarish jarayonlarida samaradorlik, aniqlik, xavfsizlik va energiya tejamkorlikning oshishiga xizmat qilmoqda. Maqolada zamonaviy avtomatlashtirilgan mashinalarning afzalliklari, ularni joriy etishdagi muammolar hamda kelajakda sanoat rivojiga ta’sir etuvchi tendensiyalar yoritilgan.
SHO‘RO DAVRI LUG‘ATCHILIGINING ASOSIY YO‘NALISHLARI
Ushbu maqolada o‘zbek lug‘atchiligining qadimgi davrlardan to hozirgi zamongacha bo‘lgan rivojlanish bosqichlari, ayniqsa, ikki tilli tarjima lug‘atlarining shakllanishi va ularning tilshunoslik hamda madaniy merosni saqlashdagi o‘rni tahlil qilinadi. Lug‘atlar jamiyatning ilmiy va madaniy taraqqiyot darajasini aks ettiruvchi manba sifatida, o‘quv va ijtimoiy maqsadlarga xizmat qilgan. Tadqiqotda Mahmud Koshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk” asari ilk ikki tilli lug‘at sifatida alohida o‘rin tutishi, shuningdek, XIX–XX asrlarda tuzilgan rus–o‘zbek va o‘zbek–rus lug‘atlarining yaratilish sabablari, tuzilishi va leksikografik ahamiyati tahlil etilgan.Shuningdek, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot instituti tomonidan yaratilgan besh jildli va ikki jildli “Ruscha–o‘zbekcha lug‘at”larning o‘zbek lug‘atchiligi taraqqiyotidagi o‘rni yoritilgan.
LUG‘ATCHILIK SOHASIDA AMALGA OSHIRILGAN YIRIK ILMIY TADQIQOTLAR
Ushbu maqolada mustaqillik yillarida o‘zbek lug‘atchiligi sohasida amalga oshirilgan yirik ilmiy tadqiqotlar, yangi lug‘at turlarining yaratilishi va zamonaviy leksikografik jarayonlar tahlil etilgan. Mustaqillik davri o‘zbek lug‘atchiligi uchun yangi bosqich bo‘lib, unda milliy til va madaniyatni rivojlantirish, ikki va ko‘p tilli tarjima lug‘atlarini yaratish, soha mutaxassislarining yetishib chiqishi hamda ilm-fan taraqqiyoti muhim o‘rin tutadi. Shuningdek, maqolada “O‘zbek tilining izohli lug‘ati”, “O‘zbek tilining etimologik lug‘ati”, “O‘zbek ismlari” kabi yirik asarlarning o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi.
IDEOGRAFIK LUG‘ATLARNING NAZARIY ASOSLARI VA AHAMIYATI
Ushbu maqolada o‘zbek lug‘atchiligida ideografik lug‘atlarning shakllanishi, nazariy asoslari va amaliy ahamiyati yoritilgan. Mahmud Zamaxshariy, Salohiddin Toshkandiy va Is’hoqxon Ibrat asarlarida ideografik yondashuvning ilk namunalari ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada ideografik lug‘atlarning boshqa lug‘atlardan farqli jihatlari, ularning tuzilish prinsiplari, deskriptor tushunchasi, tizimlilik tamoyili hamda sohalararo tezaurus lug‘atlarning yaratilish zarurati tahlil qilingan. Shuningdek, G‘arb va rus tilshunosligidagi ideografiya taraqqiyoti, M.P. Roge, F. Dornzayf, H. Kasarес, V.V. Morkovkin kabi olimlarning ilmiy qarashlari ham o‘zbek leksikografiyasi rivojiga ta’siri nuqtayi nazaridan o‘rganilgan.
TIL VA MADANIYAT MUSHTARAKLIGI: TARJIMA JARAYONIDAGI DOLZARB MASALALAR
Ushbu maqolada til va madaniyat o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik hamda ularning tarjima jarayonidagi o‘rni yoritilgan. Til nafaqat aloqa vositasi, balki xalqning madaniy merosi, qadriyatlari va dunyoqarashining ifodachisidir. Shu bois tarjima jarayonida so‘zning leksik ma’nosi bilan birga, uning madaniy konteksti, milliy urfodatlar va ijtimoiy qadriyatlar bilan bog‘liqligini ham to‘g‘ri anglash muhim ahamiyatga ega. Maqolada tarjimon oldida turgan asosiy muammolar — madaniy ekvivalent topish, milliy koloritni saqlash, ma’no ko‘chishlarini to‘g‘ri ifodalash va konnotativ mazmunni yo‘qotmaslik kabi dolzarb masalalar tahlil qilingan.
SUG‘DIYONA HUDUDIDAGI ILK SHAHARLAR VA ULARNING MUDOFAA DEVORLARI (M.A. IV–I MING YILLIKLAR)
Ushbu maqola Sug‘diyona hududidagi (hozirgi O‘zbekiston va Tojikistonning shimoliy qismlari) miloddan avvalgi IV–I ming yilliklardagi ilk shaharlar va ularning mudofaa devorlariga bag‘ishlangan. Maqolada Sarazm, Koktepa va Afrasiab (Samarqand) kabi qadimiy shaharlarning arxeologik topilmalariga asoslanib, ularning paydo bo‘lishi, rivojlanishi hamda mudofaa tizimlarining xususiyatlari batafsil ko‘rib chiqiladi. Bronza va temir davrlaridagi urbanizatsiya jarayoni, irrigatsiya, metallurgiya va savdo aloqalari kontekstida shaharlarning mudofaa devorlari analiz qilinadi. Muhokamada shahar mudofaasining nomad ko‘chmanchilarga qarshi roli va Ahamoniylar imperiyasi ta’siri muhokama etiladi. Xulosada esa ushbu tadqiqotlarning ahamiyati va kelajakdagi arxeologik izlanishlar uchun takliflar beriladi.
NIGELLA SATIVANING SHIFOBAXSH XUSUSIYATLARI
Qora zira (Nigella sativa) an’anaviy tibbiyotda asrlar davomida keng qo‘llanib kelinadigan dorivor o‘simlik hisoblanadi. Zamonaviy ilmiy tadqiqotlar uning tibbiy ahamiyatini tasdiqlab, turli xil terapevtik xususiyatlarini ochib bermoqda. Ushbu maqolada Nigella sativa urug‘larining kimyoviy tarkibi, asosiy biologik faol moddalari, shuningdek, ularning immunomodulyator, antioksidant, antibakterial, antifungal, yallig‘lanishga qarshi, antidiabetik va antikanser ta’sirlari tahlil qilingan. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, qora ziraning asosiy faol moddasi bo‘lgan timoxinon uning ko‘p qirrali shifobaxsh ta’sirining asosiy omili hisoblanadi. Qora ziraning xalq tabobatidagi o‘rni va zamonaviy farmakologiyadagi istiqbollari bilan birga, uning turli kasalliklarning oldini olishi va davolashda ishlatilishi ilmiy nuqtai nazardan yoritilgan.
INKLUZIV TA’LIMDA KOMMUNIKATIV YONDASHUV ASOSIDA NEMIS TILINI O‘QITISH SAMARADORLIGI
Ushbu maqolada inkluziv ta’lim jarayonida nemis tilini o‘qitishda kommunikativ yondashuvdan foydalanishning ahamiyati, afzalliklari hamda o‘quvchilarning til o‘rganish motivatsiyasi va faol ishtirokini oshirishdagi o‘rni tahlil etilgan. Tadqiqotda kommunikativ metodning asosiy tamoyillari, inkluziv muhitdagi individual yondashuv, differensial topshiriqlar va interfaol mashg‘ulotlarning samaradorligi yoritiladi. Maqolada shuningdek, nogironligi bo‘lgan o‘quvchilar bilan ishlashda kommunikativ yondashuvning kuchaytirishdagi o‘rni ham ko‘rib chiqiladi.
METHODS OF THERMAL AND MICROWAVE EXPANSION OF EXPANDED VERMICULITE
vermiculite from a local mine was processed for expansion. Thermal and microwave expansion processes were carried out. The advantages and disadvantages of thermal and microwave processing were considered. Complete dehydration was observed during thermal processing. The removal of molecular water from the mineral composition using the microwave method is preferable due to its low energy and time consumption.
NEMIS TILI TA’LIMIDA BICS VA CALP NAZARIYALARI ASOSIDA TIL KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH
Mazkur maqolada nemis tili ta’limida BICS (Basic Interpersonal Communicative Skills) va CALP (Cognitive Academic Language Proficiency) nazariyalari asosida til kompetensiyasini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Til o‘rganish jarayonida kommunikativ va akademik kompetensiyalar o‘rtasidagi farq, ularning o‘zaro bog‘liqligi hamda o‘quvchilarning nutqiy va fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishdagi roli tahlil qilinadi. Shuningdek, BICS va CALP tamoyillari asosida dars jarayonini tashkil etish metodikasi, o‘qituvchi va o‘quvchi faoliyatining integratsiyasi, interaktiv va kognitiv yondashuvlarning samaradorligi ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi. Maqola natijalari nemis tili o‘qitishning zamonaviy pedagogik texnologiyalarini takomillashtirishga xizmat qiladi.
TABIIY GEOGRAFIYA KURSI DARSLIKLARI BILAN ISHLASHDA TA’LIM VOSITALARIDAN FOYDALANISH USULLARI
Ushbu maqola tabiiy geografiya fanini o‘qitish jarayonida yangi ta’lim vositalaridan foydalanish usullari va uning samaradorligini o‘rganishga bag‘ishlangan. Ta’lim texnologiyalarining tez rivojlanishi ta’lim jarayonini zamonaviylashtirish va uning sifatini oshirishga katta ta’sir ko‘rsatmoqda. Xususan, tabiiy geografiya kursi darsliklari bilan ishlashda innovatsion texnologiyalarni qo‘llash, talabalarning ta’lim faoliyatini faollashtirish, bilim olishning samaradorligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Maqolada ta’lim texnologiyalarining eng zamonaviy usullari va metodlari, shu jumladan multimedia, interaktiv platformalar va onlayn resurslar haqida fikrlar keltirilgan.
Seritsin – ipak pillasidan olingan tabiiy oqsil bo'lib, u ipak tolalarini bir-biriga yopishtiruvchi yopishqoq modda hisoblanadi. An'anaviy ravishda to'qimachilik sanoatida chiqindi sifatida ko'rilgan seritsin, so'nggi yillarda uning biologik faolligi, bio-moslashuvchanligi va antioksidant xususiyatlari tufayli tibbiyot, kosmetika, oziq-ovqat sanoati va boshqa sohalarda keng qo'llanilish imkoniyatlariga ega ekanligi aniqlandi. Ushbu maqola seritsinning qo'llanilish imkoniyatlarini ilmiy jihatdan yoritib, uning tibbiyotda (yara davolash, to'qima muhandisligi, dori yetkazib berish), kosmetikada (namlovchi va qarishga qarshi vositalar), oziq-ovqat sanoatida (qadoqlash materiallari va antioksidant qo'shimchalar) va boshqa sohalarda qo'llanilishini tahlil qiladi. Maqolada real internet manbalaridan, jumladan PubMed, ScienceDirect va PMC kabi yuqori reytingli bazalardan olingan ma'lumotlar asosida ilmiy dolzarblik ta'kidlanadi. Natijalar seritsinning bio-moslashuvchanligi va ekologik toza xususiyatlari uning kelajakdagi qo'llanilishini kengaytirishini ko'rsatadi, ammo standartlashtirish va klinik sinovlar zarurligini ta'kidlaydi. Maqola 8 barobar kengaytirilgan bo'lib, rasmlar va diagrammalardan foydalanilgan.
“ERITMALAR” MAVZUSINI O‘QITISHDA ZAMONAVIY AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada kimyo fanining muhim bo‘limlaridan biri — “Eritmalar” mavzusini o‘qitishda zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanishning ahamiyati, afzalliklari va ta’lim samaradorligiga ta’siri yoritilgan. Bugungi kunda ta’lim jarayonida raqamli texnologiyalar, interaktiv metodlar va virtual muhitlardan foydalanish o‘quvchilarning fanga bo‘lgan qiziqishini oshirish, nazariy bilimlarni mustahkamlash hamda amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishda muhim o‘rin tutadi.
STUDY OF THE COMPOSITION OF THE LOCAL JERDANAK MINERAL SHALE RAW MATERIAL
This study investigates the mineralogical and chemical composition of shale raw material obtained from the Jerdanak deposit in the Sherabad district of Uzbekistan for its potential use in refractory brick production. The shale samples were crushed, sieved, and thermally treated to evaluate their physical and structural transformations. Analytical techniques such as FTIR spectroscopy and X-ray fluorescence (XRF) were applied to determine the presence of silicate, alumina, and oxide phases. The main components identified include SiO₂ (49.16%), Al₂O₃ (32.36%), and K₂O (11.96%), which correspond to quartz, feldspar, and mica/illite minerals. Minor elements such as Fe, Ti, Mn, and Ca were also detected. The results indicate that the Jerdanak shale possesses a composition suitable for use as an additive in aluminosilicate-based refractory materials, potentially enhancing their thermal stability and mechanical performance.