Keywords
Qissasi Rabg‘uziy
inson a’zolari nomlari
leksik-semantik tahlil
lingvopoetika,
How to Cite
Abstract
Ushbu maqolada Nosiruddin Burhonuddin Rabg‘uziyning “Qissasi Rabg‘uziy” asarida uchraydigan inson a’zolari nomlari leksik-semantik, badiiy-funksional va lingvopoetik jihatdan tahlil qilinadi. Maqolaning asosiy maqsadi asardagi tana a’zolari nomlarining oddiy anatomik birlik sifatidagi vazifasi bilan cheklanmasdan, ularning ma’naviy-axloqiy, diniy-didaktik, obraz yaratish va ruhiy holatni ifodalashdagi o‘rnini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda bosh, ko‘z, yuz, qo‘l, oyoq, til, quloq, yurak, ko‘ngil, og‘iz, lab, tish, bel kabi birliklarning asar matnidagi semantik qamrovi, kontekstual ma’no kengayishi va ramziy yuklamasi ko‘rib chiqildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, “Qissasi Rabg‘uziy”da inson a’zolari nomlari faqat tashqi qiyofa yoki jismoniy holatni tasvirlash uchun emas, balki insonning iymoni, sabri, itoati, gunohi, pushaymoni, muhabbati, adolati va ma’naviy kamolotini ochib beruvchi muhim badiiy vosita sifatida xizmat qiladi. Ayniqsa, ko‘z, ko‘ngil, til, qo‘l va yuz birliklari asarda eng faol semantik maydonlarni hosil qiladi. Maqolada ushbu birliklarning mumtoz turkiy nasr poetikasidagi vazifasi diniy qissa janri xususiyatlari bilan bog‘liq holda izohlandi.
References
1. Rabg‘uziy, Nosiruddin Burhonuddin. Qissasi Rabg‘uziy. 1-kitob. Nashrga tayyorlovchilar: A. Yunusov, H. Dadaboyev, E. Fozilov. Toshkent: Yozuvchi, 1990.
2. Rabg‘uziy, Nosiruddin Burhonuddin. Qissasi Rabg‘uziy. 2-kitob. Nashrga tayyorlovchilar: A. Yunusov, H. Dadaboyev, E. Fozilov. Toshkent: Yozuvchi, 1991.
3. Al-Rabghūzī. The Stories of the Prophets: Qiṣaṣ al-Anbiyā’: An Eastern Turkish Version. Edited by Hendrik Boeschoten and John O’Kane. 2 vols. Leiden: Brill, 2015.
4. Boeschoten H. E. The Leningrad Manuscripts of Rabghuzi’s Qisas. Turk Dilleri Araştırmaları, 1991.
5. Paix R. “The Clearest Point of the Story”: Rabghuzi’s Qiṣaṣ al-Anbiyā’ and the Message of the Qurʾān for Turko-Mongol Inner Asia. Australian Journal of Islamic Studies, 2026.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
