Keywords
muloqot
madaniyat
fe’llar
pragmalingvistika
How to Cite
Abstract
Pragmalingvistik tadqiqotlarning eng muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lgan performativlik nazariyasi o‘zbek tilshunosligida fe’lning nafaqat harakatni ifodalovchi, balki harakatni amalga oshiruvchi tabiatini ochib beradi. Performativ fe’llar o‘ziga xos lisoniy hodisa bo‘lib, ularning talaffuz qilinishi muayyan bir ijtimoiy, huquqiy yoki diniy voqelikning yuzaga kelishini anglatadi. Ya’ni, bu fe’llar borliqdagi mavjud holatni shunchaki tasvirlamaydi, balki nutqning aynan o‘sha lahzasida yangi bir holatni yaratadi. O‘zbek muloqot madaniyatida performativlik tushunchasi milliy mentalitet, an’analar va ijtimoiy tartib-qoidalar bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, fe’lning bu turi muloqotning institutsional va norasmiy darajalarida hal qiluvchi ahamiyatga ega. Performativ akt muvaffaqiyatli amalga oshishi uchun so‘zlovchi ma’lum bir vakolatga ega bo‘lishi, nutqiy vaziyat tegishli talablarga javob berishi va eng muhimi, fe’lning birinchi shaxs hozirgi zamon shaklida qo‘llanilishi lozim
References
1. Ashurova D.U. Matn pragmatikasi. – Toshkent: Fan, 2005.
2. Austin J.L. How to Do Things with Words. – Oxford, 1962.
3. Bazarova D. O‘zbek tili fe’llarining valentlik tahlili. – Toshkent: Fan, 2008.
4. Hakimov M. O‘zbek tilida matnning pragmatik talqini. – Toshkent: Fan, 2001.
5. Leech G.N. Principles of Pragmatics. – London: Longman, 1983.
6. Levinson S.C. Pragmatics. – Cambridge University Press, 1983.
7. Lutfullayeva D. Assotsiativ tilshunoslik nazariyasi. – Toshkent: Meriyus, 2017.
8. Mahmudov N. So‘z estetikasi. – Toshkent: Akademnashr, 2013.
9. Mamatov A. Antropolingvistika asoslari. – Toshkent, 2012.
10. Mey J.L. Pragmatics: An Introduction. – Oxford: Blackwell, 2001.
11. Nurmonov A. Tanlangan asarlar. 3 jildlik. – Toshkent: Akademnashr, 2012.
12. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildlik. – Toshkent: O‘zME, 2006-2008.
13. Qurbonova M., Yo‘ldoshev M. Matn tilshunosligi. – Toshkent: Universitet, 2014.
14. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tili grammatikasi. – Toshkent: Universitet, 1999.
15. Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. – Jizzax: Sangzor, 2006
16. Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008.
17. Sayidrahimov A. Fe’l zamonlarining pragmatik ko‘chishi. – Farg‘ona, 2021.
18. Searle J.R. Speech Acts. – Cambridge, 1969.
19. Shahobiddinova Sh. O‘zbek tili morfologiyasi: sistema va struktura. – Andijon, 2015.
20. Toirov M. O‘zbek nutqiy etiketining pragmatik xususiyatlari. – Toshkent, 2010.
21. Tursunov U., Muxtorov J. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: O‘zbekiston, 1992.
22. Xudoyberganova D. Matnning antropotsentrik tadqiqi. – Toshkent: Fan, 2013.
23. Yo‘ldoshev B. O‘zbek pragmalingvistikasi asoslari. – Samarqand, 2019.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
